Belgische gevangenissen kampen met ernstige problemen: overbevolking, muizenplagen en schendingen van mensenrechten. Volgens een lid van de toezichtscommissie van de gevangenis in Gent ligt de oplossing niet bij het bijbouwen van cellen, maar moet die van het departement en de commissie zelf komen. “Gevangenisstraf moet op een humane manier worden uitgevoerd. Bijbouwen van gevangenissen is geen oplossing voor het structurele probleem van overbevolking”, zegt een toezichthouder die liever anoniem blijft.
Gevangenissen zitten vaker overvol, wat ervoor zorgt dat gedetineerden op de grond moeten slapen. In Gent zijn er 34 gedetineerden die op deze manier hun nachtrust moeten doorbrengen, terwijl muizen over het eten en soms zelfs over de gedetineerden lopen. Aangetast voedsel wordt weggegooid, en diabetici krijgen geen aangepaste maaltijden. Bovendien verschijnen sommige mensen die niet toerekeningsvatbaar zijn voor de gevangenisrechter, zonder dat hun situatie voldoende wordt meegenomen volgens de toezichthouder.
Het officiële doel van de gevangenis is re-integratie maar volgens de toezichthouder wordt dit vaak niet in de praktijk toegepast. “Soms worden mensen zonder geldige reden in solitaire opsluiting geplaatst. Dat verkleint de kans op succesvolle integratie.”
Ook de veiligheid en hygiëne lijden onder deze omstandigheden: in sommige gevangenissen zijn celcontroles deels of volledig stopgezet. Dat zorgt ervoor dat gedetineerden gemakkelijker wapens, een gsm of drugs verstoppen in hun cel. Daardoor komt ook de veiligheid van het personeel in gevaar. Dat maakt de job ook minder aantrekkelijk waardoor het gebrek aan cipiers niet oplost geraakt.
De ernstige omstandigheden tonen aan dat overbevolking en mensenrechtenschendingen in Belgische gevangenissen structurele aandacht vereist.