Na ophef over een rechtszaak in Leuven afgelopen april, is er opnieuw commotie rond het argument “academisch potentieel” dat advocaten gebruiken in rechtszaken om een lichtere straf te bekomen voor studenten. In Leuven ging het toen om een student gynaecologie die schuldig werd bevonden aan verkrachting, maar geen effectieve straf kreeg. Hoofdgriffier van de Politierechtbank van Kortrijk, Piet Vantieghem legt uit wat dit exact betekent.
Een jonge student uit Sint-Truiden veroorzaakte een ongeval na een studentencantus, waarna hij de auto achterliet en vluchtmisdrijf pleegde. Met 0,83 promille in zijn bloed en als jonge bestuurder krijgt hij een zwaardere straf. Zijn advocaat pleit echter voor een verlaging van de straf, omdat hij “academisch potentieel” heeft. Eerder deze zomer slaagde hij voor zijn ingangsexamen, maar mocht toch niet starten omdat zijn score net niet hoog genoeg was.
Wat is het juridisch kader rond het argument van een “academisch potentieel”? Wij zochten het uit en gingen in gesprek met Piet Vantieghem, hoofdgriffier van Politierechtbank Kortrijk. “Uiteindelijk heeft het ‘academisch potentieel’ er weinig mee te maken. De rechter doet uitspraken op basis van hun blanco strafblad. Op die manier kunnen ze een lichtere straf aanvragen, zoals een geldboete, werkstraf, enkelband of een cursus volgen. De advocaat gebruikt het academische aspect om de rechter gunstig te stemmen”, getuigt Vantieghem.
De standaardstraf voor deze feiten (0.83 promille en vluchtmisdrijf) is een geldboete tussen 1.600 euro en 16.000 euro. Als er gewonden zijn, kan het bedrag oplopen tot 40.000 euro en een gevangenisstraf van vijftien dagen tot twee jaar. Schuldigen krijgen sowieso een rijverbod opgelegd.
Het “academisch potentieel” is dus geen juridisch argument, maar een retorisch middel van advocaten. Ze gebruiken de hogere opleiding van hun cliënt als verzachtende omstandigheid, om voor een lichtere straf te pleiten. Van buitenaf komt er echter veel protest op dit soort argumenten, omdat het de gelijkheid van kansen in de weg staat, en doet denken aan een klassenjustitie.