De Vlaming doet momenteel 1/5e van al zijn verplaatsingen met de fiets, dat zegt het Onderzoek Verplaatsingsgedrag van het (MOW) Departement Mobiliteit en Openbare Werken. Of het nu voor boodschappen of voor recreatieve doeleinden is, de Vlaming laat de auto steeds vaker aan de kant. Daarom zet Vlaanderen steeds meer in op fietsveiligheid. Fietszones, deelvoertuigen en aanpassingen van de infrastructuur staan steeds meer op de planning van steden.
De Ronde van Vlaanderen, de Vlaamse Ardennen, de Belgische kust. Allemaal zijn ze begeerde fietsoorden voor zowel Belgen als buitenlanders. Tijdens de periode van 1 juni tot 31 augustus reden in Vlaanderen maar liefst 1,2 miljoen fietsers rond, volgens cijfers van het MOW. Met de autoloze zondag, die dit jaar op 22 september plaatsvond, wordt meer en meer ingezet op groene vervoermiddelen. Dit is niet alleen goed voor het milieu, maar ook voor de gezondheid van de mensen.
Infrastructuur
Vlaanderen zet steeds meer in op infrastructurele verbeteringen. Kruispunten worden fietsvriendelijker gemaakt, fietspaden worden verder of apart van de baan geplaatst, fietstunnels worden gebouwd en fietsstraten en -zones zijn helemaal in. De nieuwe Scheldetunnel in Antwerpen roept het enthousiasme van de fietsers op, terwijl de heraanleg van de verbindingsweg van Sint-Niklaas een nieuwe focus legt op fietsveiligheid. Ook Brugge blijft niet bij de pakken zitten. Vanaf 1 oktober wordt, uitgezonderd de meeste poortstraten en de trajecten met openbaar vervoer, quasi heel het centrum binnen de R30 een fietszone. In 2024 kwam er in Vlaanderen in totaal maar liefst 1.013 kilometer aan fietsstraten bij. Acht op de tien gemeenten heeft minstens één fietsstraat nu, dat zegt de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten (VVSG).
Ook in Sint-Niklaas werden enkele aanpassingen gemaakt, aldus schepen van mobiliteit Maxime Callaert: “Twaalf jaar geleden zeiden we dat Sint-Niklaas geen fietsstad was, maar dat we de ambitie moesten hebben om ooit een fietsstad te kunnen worden. Nu hebben we van heel ons stadscentrum een zone 30 gemaakt. Ook zijn we beginnen kijken om een vierkant groen te installeren aan al onze conflictpunten, en hebben we onze stad geïntroduceerd aan fietsstraten.”
Studentensteden
Een groeiende vraag voor veilige fietswegen komt door studenten. Kortrijk zag een stijging van zes procent inschrijvingen ten opzichte van vorig academiejaar, dat betekent dus zes procent meer studenten die door de stad fietsen en wandelen. Ook in Sint-Niklaas merken ze een stijging in het aantal studenten, waardoor de bal bij hen aan het rollen ging om de fietsinfrastructuur te verbeteren. “We hebben 80.000 inwoners, en dagelijks zo’n 22.000 studenten die hier komen. Velen daarvan komen met de fiets, en dat hebben we ook graag. Dus zijn we heel zwaar beginnen inzetten op de veiligheid van de schoolomgeving, die we dan verlegden naar de knooppunten. Tijdens de spitsmomenten kunnen hier duizenden studenten tegelijkertijd rondrijden. We kijken vooral naar de routes die jongeren nemen naar school, hun hobbyplekken, en of daar nog zwarte punten zijn die we moeten aanpakken.”
Fietscomfort
“We zijn er al jaren mee bezig om in de eerste plaats te zorgen voor de veiligheid en comfort van de fietser. Dat de auto daardoor soms een beetje meer moet omrijden, of wat trager of minder comfortabel op zijn bestemming geraakt, dat is een gevolg dat we er dan maar bijnemen. We willen ook dat meer mensen de fiets nemen. Dat is comfortabeler, beter voor het milieu, de omgeving en je eigen fysiek,” zegt schepen Maxime Callaert.
De minst veilige plaatsen worden bekeken en aangepakt. Klachten die bij de gemeente ingediend worden, worden bekeken en in het mobiliteitsplan gestoken. Een ander probleem is natuurlijk opbergplaats. “Wij zijn een stad met veel rijwoningen en weinig garages. De bovenmaatse fietsen, denk maar aan een bakfiets en dergelijke, kan men niet kwijt op een voetpad dat een meter breed is. Daarom kijken we bijvoorbeeld naar afgescheiden parkeermogelijkheden op het openbaar domein.”
Aanlokkelijke initiatieven
Ook de nieuwe huur- en leasemogelijkheden zorgen ervoor dat de fiets er steeds aanlokkelijker uitziet. Fietsleases bij bedrijven zit in een stijgende lift, en ook de deelsystemen zoals Blue Bikes en Donkeyfietsen stijgen in populariteit.
Niet alleen de huurmogelijkheden, maar ook de activiteiten spreken aan. Steeds meer steden organiseren fietstochten, zoektochten en dergelijke. De zoektocht van het Davidsfonds, deze zomer georganiseerd in Sint-Niklaas, lokte een 30.000-tal bezoekers aan, waarvan het gros deze zoektocht met de fiets deden.
Tips en tricks
Vlaanderen staat in de wereld al langer bekend doordat wij de fiets zo vaak gebruiken, ook al is het weer niet uitstekend en de wegen niet zo even. Toch blijft de Vlaming steeds vaker de fiets gebruiken, en moeten de steden dus hun wegen aanpassen om het zo fietsvriendelijk mogelijk te maken. Fietsberaad Vlaanderen, het Vlaams kenniscentrum voor fietsbeleid, ondersteunt de gemeenten op hun weg naar een veiligere stad. Op hun website vind je verschillende tips om het fietsen veiliger en aangenamer te maken. Ook andere initiatieven zoals de Fietsersbond geven raad voor een veiliger Vlaanderen. De stad Sint-Niklaas heeft sporadisch enkele keren per jaar een overleg met de Fietsersbond, die suggesties en opmerkingen doorgeven die samen met de dienst mobiliteit bekeken worden.