Vandaag staat de wereld stil bij de internationale dag van de fotografie. Een dag waarop zowel het erfgoed van de fotografie gevierd wordt, als de manier waarop het medium evolueert en steeds toegankelijker wordt voor iedereen. Waar fotografie ooit was weggelegd voor professionals met dure camera’s en technische kennis, is het nu iets geworden dat we allemaal dagelijks beoefenen. De smartphone heeft daar een sleutelrol in gespeeld.
Dat merken ze ook in het Fotomuseum Antwerpen (FOMU). Ter gelegenheid van de dag van de fotografie organiseert het museum een workshop smatphonefotografie, geleid door de Antwerpse fotograaf Frederic Paulussen. Hij richtte zich in 2017 volledig op fotografie en bundelt nu zijn expertise om anderen te inspireren.
‘Tijdens de workshop leren de deelnemers hoe je met je smartphone verrassend sterke foto’s kan maken’, vertelt Isabelle Willems van FOMU. ‘We willen tonen hoe je meer haalt uit je camera-app, hoe je werkt aan compositie en vooral hoe je beelden maakt die blijven hangen. De interesse is groot, de workshop was heel snel volzet.’ Volgens Willems is die populariteit geen verrassing. ‘Mensen fotograferen steeds vaker met hun gsm, maar voelen tegelijk de nood om er meer uit te halen. Dat merken we aan de vragen die we krijgen, en aan de snelheid waarmee dit soort sessies volloopt.’
Van lerares tot fotografe
Dat smartphonefotografie veel meer is dan snapshots bewijst An Vander Weyden, die een opmerkelijke carrièrewending maakte. Veertien jaar lang stond ze in het onderwijs, tot een burn-out haar deed nadenken over wat ze écht wilde. ‘Ik zat op een kruispunt. Wat kan ik goed? Wat doe ik graag? Waar zitten mijn talenten? Fotografie was altijd een hobby geweest, ik maakte altijd al foto’s voor mijn blog en voor mijn kinderen. Familie en vrienden vroegen me ook wel eens om een communie shoot te doen. Zo is het balletje beginnen rollen.’
Op 1 januari 2020 startte ze officieel als fotografe. En toen kwam corona. ‘Dat was natuurlijk een domper, maar tegelijk gaf het ook nieuwe kansen. Tijdens de lockdown merkte ik dat veel mensen thuis met fotografie aan de slag wilden. Ik ben online workshops gaan geven, eerst heel spontaan, later in de vorm van een gestructureerde cursus. Daar is mijn Fotofreak Academy uit ontstaan.’
Vandaag richt Vander Weyden zich enerzijds op personal branding fotografie voor ondernemers via haar bedrijf An Epic View, en anderzijds op cursussen en workshops waarmee ze vooral vrouwen en mama’s helpt om betere foto’s te maken. ‘Ik wil hen het plezier en de creativiteit van fotografie laten ontdekken, zonder dat ze meteen in dure camera’s moeten investeren.’
Licht als sleutel
Wat leert ze haar cursisten precies? Niet het technische, maar de essentie. ‘Fotografie betekent letterlijk schrijven met licht. Dat is de basis. Veel mensen beseffen niet hoeveel invloed licht heeft. Waar je je onderwerp plaatst, in de zon of in de schaduw, bepaalt vaak of een foto er professioneel uitziet of niet. Bij een camera heb je nog marge dankzij de grote sensor. Bij een smartphone niet: als het licht slecht is, keldert de kwaliteit meteen.’
Ook compositie speelt een rol, maar volgens Vander Weyden is dat secundair. ‘Licht is echt nummer één. Compositie komt pas daarna. Het mooie is dat je geen ingewikkelde instellingen nodig hebt. Door gewoon bewuster te kijken naar licht, kan je al een enorme sprong maken.’
Ze erkent dat smartphones het de gebruiker wel gemakkelijker maken. Automatische optimalisaties zorgen voor een foto die er meteen fris uitziet. Maar dat kan ook frustrerend zijn. ‘Je fotografeert een zonsondergang en je smartphone besluit opeens het beeld lichter te maken. Of je wil een avondbeeld met sfeer, maar je toestel doet het lijken alsof het klaarlichte dag is. Dan verlies je toch die magie.’ Haar gouden tip? ‘Durf de belichting handmatig te corrigeren. Dat kleine ingreepje kan een wereld van verschil maken.’
Geen magische formule
Veel cursisten hopen op een wondertruc, maar die bestaat volgens Vander Weyden niet. ‘Er is geen standaardrecept. Het hangt altijd af van de omstandigheden: is het zonnig of bewolkt, ben je binnen of buiten? Dat maakt het tegelijk frustrerend en boeiend. Fotografie blijft creatief werk, en net dat maakt het mooi.’
Achteraf bewerken doet ze zeker, al hoeft dat ook niet altijd. Vooral de smartphonefoto’s die ze wil gebruiken voor een album of voor haar Instagram passeren nog eens langs Lightroom. ‘Ik gebruik soms presets, maar die moet je altijd nog aanpassen. Lichtomstandigheden verschillen, dus één druk op de knop is nooit genoeg. Maar zo kan je wel een eigen stijl ontwikkelen.’
Fotografie voor iedereen
De internationale dag van de fotografie benadrukt hoe divers en toegankelijk fotografie vandaag is. Waar musea als Fomu het erfgoed en de kunstkant belichten, zorgen fotografen als An Vander Weyden voor de democratisering van het medium. Iedereen met een smartphone kan zich fotograaf voelen, en dankzij workshops en online cursussen leren mensen dat het meer is dan gewoon klikken.
‘De beste camera is de camera die je bij je hebt’, besluit Vander Weyden. ‘En tegenwoordig is dat bijna altijd je smartphone. Maar wie leert kijken, wie licht en compositie begrijpt, zal merken dat er plots een hele nieuwe wereld open gaat. En dat maakt fotografie nog altijd even magisch, zelfs met een toestel dat in je broekzak past.’
Hieronder vind je nog een overzichtelijk stappenplannetje met tips van An Vander Weyden. Daarnaast spraken we ook met fotografe Inge Van den Heuvel, die ons ook wat meer tips and tricks gaf voor goede smartphonefoto’s.
