Conor McGregor na het winnen van de lightweight belt

30 Jaar UFC – Een enorme evolutie van amateurlevel naar wereldsterren

2023 markeert de 30ste verjaardag van de UFC. De Mixed Martial Arts (MMA)-promotie is de bekendste competitie in de vechtsport-wereld, en is ondertussen razend populair geworden. Dat zorgde ook voor een boom van MMA. De vechtsport, waar zowat alles qua vechtstijl is toegelaten, maakte wel een enorme verandering mee. We zitten neer met Avik Poghosyan en Aram Bakirdjian, 2 ex-Braziliaanse Jiu-Jitsu atleten, om deze verandering te bespreken, en keren terug naar de eerste UFC evenementen.

“De UFC is eigenlijk gestart om Braziliaanse Jiu-Jitsu te promoten”, zegt Aram, die de geschiedenis van de UFC (Ultimate Fighting Championship) zeer nauwkeurig kent. “De Gracie familie – een enorme familie van vechters – richtte mede de UFC op om de sport die zij hadden uitgevonden, BJJ, te promoten.” Braziliaanse Jiu-Jitsu bestaat daarom ook onder een andere naam, namelijk Gracie Jiu-Jitsu. “De officiële reden dat de UFC is opgericht was omdat men wilde zien welke vechtsport de meest dominante was, en op dat moment was dat Braziliaanse Jiu-Jitsu”, voegt Avik toe. De vechters waren geen mixed martial artists. Ze beheerden één sport, en vochten tegen een bijna compleet andere sport. 

Als je een analogie zou moeten maken, zou je het kunnen vergelijken met een waterpolo wedstrijd waar één ploeg enorm goed kan zwemmen, en de andere ploeg meesters zijn in handbal. De vechters hadden niet veel weet van de andere gevechtsporten. Dit leek toen dan ook redelijk amateuristisch, iets wat Avik echoot. “Ik heb onlangs nog beelden bekeken van UFC 1 (het allereerste UFC evenement). En ik kan met vertrouwen zeggen dat we sindsdien de grootste evolutie van gevechtsport ooit hebben meegemaakt.” 

Niet enkel op het vlak van techniek was de sport compleet anders, ook de regels en het formaat was totaal verschillend van hoe mensen de UFC nu kennen. Het was een soort toernooi, met meerdere gevechten op één avond voor een vechter – iets wat nu ondenkbaar is – ook al zijn er sommige vechters die er voor de show om vragen. Handschoenen waren niet verplicht, ook al vocht Art Jimmerson bijvoorbeeld met één enkele bokshandschoen aan zijn dominante hand; Er waren geen gewichtsklassen, waardoor enorme jongens het tegen vechters van een minder gestalte opnamen; Er waren geen rondes, één lang gevecht “tot de dood”, zeg maar; Geen jury die punten geeft, want de enige manier om te winnen was via knock-out of opgave; Zelfs geen anti-doping agentschap, waardoor atleten zich vrij konden doperen. “De eerste UFC evenementen waren glorified street fights”, volgens Aram. 

Gracie dominantie

Het is geen verassing dat de uiteindelijke kampioen van UFC 1 Royce Gracie was. Het was “zijn” competitie, en hij was ook de enige vechter van de 8 die Jiu-Jitsu beheerde. Hij kon elke tegenstander overwinnen met een submission binnen de 3 minuten (één ronde duurt nu 5 minuten). “Men wist op voorhand dat BJJ de dominante sport ging zijn, en Royce Gracie was zeker niet de minste vechter. Hij is nog steeds een pionier en één van de grootste legendes in de geschiedenis over alle vechtsporten heen”, looft Bakirdjian. De winst van Gracie zorgde voor een enorme spike in interesse in Gracie Jiu-Jitsu, want het evenement was populair. 90.000 pay-per-view tickets werden verkocht. 

Royce Gracie bleef dominant en won 3 van de 4 eerste UFC evenementen. In UFC 3 gaf hij door vermoeidheid op, nog voor zijn wedstrijd in de halve finale. Doorheen zijn dominante run in de UFC, daagde Gracie bekende namen in de vechtwereld uit, met open brieven die gepubliceerd werden in Black Belt Magazine, om de UFC te promotenZo kreeg ook boks-legende Mike Tyson een uitnodiging om een wedstrijd uit te vechten tot de finish, maar zoals u misschien weet zat ‘Iron Mike’ toen in de gevangenis. Vele van Gracie’s brieven haalden niks uit, maar de UFC bleef wel groeien in populariteit.

UFC 5 – waar Gracie niet deelnam aan het toernooi, maar een superfight met eeuwig rivaal Ken Shamrock uitvocht – markeerde voorlopig het laatste UFC-evenement van Gracie. Uren voor het evenement werd meegedeeld dat er een tijdslimiet zou zijn, omdat het voorgaande UFC-evenement van live TV werd gehaald omdat ze hun tijdsslot hadden overschreden. Dit ging in tegen de principes van Royce en zijn broer Rorion, die ook weet hadden van de plannen om gewichtsklassen en een jury te introduceren in de toekomst, wat tegen de ethiek van het Braziliaanse Jiu-Jitsu ging. Rorion verkocht zijn aandelen in de UFC, Royce stapte weg van the octagon

Evolutie

Snel realiseerden vechters dat enkel hun eigen vechtsport meesteren niet genoeg was. “Natuurlijke evolutie”, noemt Poghosyan het. “Je moet, volgens mij, minstens in 2 attributen sterk genoeg zijn om te kunnen meestrijden. Liefst 3 of 4. Als iedereen all-around zou kunnen zijn, zouden ze het ook worden. Maar dat is natuurlijk makkelijker gezegd dan gedaan. We hebben maar zoveel tijd, en dan moet je keuzes maken. Ook hebben mensen niet het ideale lichaam voor elke discipline.” Een logisch vervolg dus van de eerste UFC evenementen. “Die switch kwam al vrij snel”, zegt Bakirdjian. “Meteen na de eerste paar UFC’s zag je dat ze begonnen te trainen aan hun zwaktes, in plaats van verder door te werken aan hun sterktes te meesteren. Dat zorgde quasi meteen voor een veel hoger niveau van gevechten.”

Tot we echt een switch kregen naar meesters van het all-around vechten, moeten we wachten op vechters zoals Georges Saint-Pierre of Jon Jones in de UFC, die midden/eind jaren 2000 op het UFC-toneel verschijnen. “Ook Fedor Emelianenko, ook al vocht hij niet in de UFC”, voegt Aram toe. “Die 3 konden echt alles op een zeer goed niveau. Zowel op de grond als rechtstaand waren ze zeer comfortabel”, zeggen ze beiden. Maar voor Avik toch vooral Jones: “Jon Jones is een worstelaar, maar zijn stand-up is zo goed dat je niet eens meer weet wat voor vechter hij is. Je kan zijn stijl niet beschrijven. Hij kan worstelen, waarmee hij eigenlijk is begonnen, maar kan zo goed met zijn handen vechten, schopt enorm hard… Hij is gewoon een puur totaalpakket.” Die 3 werden een voorbeeld voor vele sterren die erna kwamen, en all-around sterren werden, zoals Amanda Nunes of Charles Oliveira bijvoorbeeld.

Niet enkel op het vlak van de vechters en de stijlen zagen we een enorme vooruitgang, ook de regels in en rond de sport werden strikter en nauwkeuriger. Het duurde niet lang alvorens gewichtsklassen, judges en rondes werden geïmplementeerd in de gevechten; Ook handschoenen, die over de tijd heen wel veranderd zijn, kwamen eraan te pas. Scheidsrechters konden gevechten nu ook stoppen; Doping regels van de USADA werden toegepast; Verschillende soorten slagen en trappen werden verboden om de vechters te beschermen. De hele UFC werd professioneler, evenement per evenement, naarmate de populariteit groeide. En die groeide aan een razendsnel tempo. 

Populariteit UFC

De UFC heeft bijna een monopoly op de beste vechters ter wereld. Iedereen die MMA dromen heeft, denkt aan de UFC. Bellator, OneFC, Pride… Allemaal zeer respectabele promoties, maar elke keer weer verliezen ze hun jonge talenten en beste atleten aan de UFC. De andere MMA promoties zijn een opstapje geworden naar de UFC. Fedor Emelianenko is misschien wel het enige voorbeeld van een absolute top mixed martial artist die niet in de UFC gevochten heeft, en ze zullen zich wel beklagen dat ze hem niet konden spannen. “Volgens mij was hij gewoon de beste ter wereld. Echt jammer dat we hem niet hebben zien vechten tegen alle andere toppers in de UFC”, klinkt het bij Bakirdjian.

Maar in de hoogtijden van Emelianenko was de UFC ook nog niet even groot als nu. Tot er echt UFC-sterren op het grootste toneel verschijnen, moeten we naar de eind jaren 2000. Toen kregen we met Jon Jones, Georges Saint-Pierre, José Aldo, CM Punk, Wanderlei Silva… pas echte sterren, die de UFC naar een hoger niveau tilden. Ze waren dominant, hadden een persoonlijkheid die de fans wel kon smaken en kregen met een groeiend platform ook meer aandacht.

En niemand pakte dat groeiend platform even goed aan als Ronda Rousey. Ronda Rousey was – als vrouw nota bene – in het begin van het vorige decennium gewoonweg de grootste ster die de UFC te bieden had. Een voorbeeld voor vele vrouwen in de wereld, en haar dominantie en marketability maakten van haar een wereldster. Ze leek lang de posterchild van de UFC te kunnen blijven, maar dat was gerekend zonder een zekere Ierse man. Conor McGregor pakte die rol vrijwel meteen over, en groeide uit tot de grootste ster ooit in gevechtsporten, boksen niet meegerekend dan. Een grote mond, zeer zeker, maar hij veroverde het publiek als een demagoog. He talked the talk, and he walked the walk.

McGregor werd de eerste double champ ooit in de UFC, door kampioen te worden bij zowel de vedergewichten als de lichtgewichten. Zijn platform werd zo groot, zelfs groter dan dat van de UFC. Elk best-verkopend UFC evenement heeft de naam van Conor McGregor ernaast staan. Hij werd zo groot en zo bekend, dat hij op het hoogtepunt van zijn carrière besliste om The Money Fight te accepteren, de bokswedstrijd tegen ongeslagen legende Floyd Mayweather, die hij ook verloor. Het gevecht is nog steeds het grootste vechtsport-evenement ooit. Beiden streken een bedrag van meer dan $100 miljoen op.

McGregor is en blijft de grootste ster ooit in UFC, en heeft een voorbeeld neergezet voor enorm veel vechters die zijn persoonlijkheid proberen te emuleren. Niemand zal ooit Conor McGregor zijn, want er is er maar één, maar hij heeft velen een blueprint gegeven van hoe het moet. En de UFC is er beter voor. Hij heeft van de UFC, 30 jaar na de oprichting, de undisputed grootste vechtsportpromotie gemaakt.