Te veel mensen blijven vasthouden aan flessenwater volgens experts ©Thomas Soen

Geen enkele reden om flessenwater te drinken

Belgen drinken gemiddeld 130 liter flessenwater per persoon per jaar. In omliggende landen als Nederland en Zweden ligt dat aantal vijf tot tien keer lager. Hoe komt het dat onze landgenoten trouw blijven aan flessenwater? Is kraantjeswater dan niet veilig of lekker genoeg als alternatief? De wetenschap toont aan dat er geen enkele reden meer is om flessenwater te drinken in onze contreien.

Afgelopen zomer was er veel te doen rond PFOS-stoffen in ons drinkwater. Dat zorgde voor veel verontwaardiging. Sommige mensen beweerden toen dat ze kraantjeswater nooit zullen vertrouwen. Nochtans zijn er de laatste jaren al veel campagnes geweest om ons massaal kraanwater te laten drinken. Dat zou een invloed kunnen hebben op het klimaat, want de afvalberg van plasticflessen zou zo verminderen. Het transport van flessenwater heeft ook een duidelijk aantoonbare invloed op de CO2 uitstoot. De vraag die vaak rijst, is of kraanwater een veilig alternatief is voor flessenwater.

Leidingwater in het buitenland

Alle Belgen samen drinken ongeveer 1,5 miljard liter flessenwater per jaar. Als we dat uitrekenen is dat ongeveer 130 liter per persoon. Dat blijft een opmerkelijk verschil met Nederland, waar ze slechts 25 liter flessenwater per inwoner drinken. Zweden spant de kroon met slecht 10 liter flessenwater per persoon per jaar. Deze cijfers tonen aan dat het mogelijk moet zijn om ook in België het aantal liter flessenwater drastisch te verminderen.

In veel landen krijgen klanten standaard gratis leidingwater  in restaurants en cafés. We spreken dan over onder andere Frankrijk, Zweden, Italië en Spanje. Het water dat deze landen schenken is alvast veilig. Professor Stijn Van Hulle van de Universiteit Gent bevestigt deze stelling. Hij wijst op het feit dat we kunnen vertrouwen op het kraanwater van de eerder genoemde landen. “Kraanwater drinken kan bijna overal veilig. Ik raad het niet aan om in landen als Congo kraanwater te drinken, maar in de westerse landen mag je geen seconde twijfelen. Stel dat je toch leidingwater drinkt in minder ontwikkelde landen, ga je ook niet meteen doodvallen. De grootste problemen zouden maag- en darmklachten zijn. Dat komt omdat die leidingen amper ontsmet worden en dat er ziektes in het water terecht kunnen komen. Maar in het Belgische- en Europese netwerk is het risico beperkt.” De smaak van het water verschilt wel van plaats tot plaats. Dat heeft onder andere te maken met de hoeveelheid kalk en chloor in het water. In het buitenland kan kraanwater dus ook anders smaken. Dat heeft niets te maken met de kwaliteit.

Kraanwater is veilig

Het leidingwater in ons land is veilig. Patrick Doyen streeft met zijn sociale impactonderneming De Leiding naar één miljard drankverpakkingen minder per jaar. Hij wijst er op dat kraanwater heel betrouwbaar is: “Duizenden wetenschappelijke studies toonden aan dat het water uit onze kraan perfect drinkbaar is. Ons water bevat verschillende stoffen zoals natuurlijke mineralen, metalen zoals koper, ijzer en chroom en ten slotte ook kalk. De watermaatschappijen en mensen die de waterleidingen beheren, zorgen voor kwaliteitscontrole. Van zodra er een te hoge concentratie van een bepaalde stof in het water zit, wordt er naar een oplossing gezocht en komt het water veilig drinkbaar uit onze kraan.”

Professor Van Hulle beaamt: “De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) legt verschillende regels en normen op. Componenten die deze norm overschrijden, worden meteen uit het water gehaald. Kwaliteit van leidingwater is zeker geen issue.”

Mensen zijn vaak bezorgd over resten van geneesmiddelen, hormonen en drugs in ons leidingwater. Professor Marjolein Vanoppen, gespecialiseerd in drinkwater en zeewater, zegt dat we dit nooit zullen terugvinden in ons kraanwater. “Deze middelen worden weldegelijk teruggevonden in  ons grondwater. Dat is de grootste bron van ons drinkwater, maar alle verkeerde stoffen en producten filtert de drinkwaterproductie uit het water. Toch is ons leidingwater niet steriel omdat er na het filteren nog steeds een laag aantal bacteriën aanwezig blijven. Maar dat is totaal niet op  een schadelijk niveau. Flessenwater is eveneens niet steriel, ook daar zitten er nog bacteriën in. Toch blijven beide heel betrouwbaar omdat zowel flessenwater als kraanwater onder de wetgeving van voedingsproducten vallen. In die wetgeving staan er maar liefst zestig parameters waaraan de producenten moeten voldoen. Drinkwaterbedrijven controleren zelfs stelselmatig op meer dan tweehonderd parameters.”

Kraanwater is goedkoper en duurzamer

De kwaliteit van het water kan dus geen probleem vormen, net als de prijs. Kraanwater kost ongeveer 0,5 cent per liter. Flessenwater varieert tussen de 20 cent en 5 euro per liter. Een gigantisch verschil. Mensen die een filter kopen voor hun kraanwater zullen op termijn altijd goedkoper uitkomen dan mensen die wekelijks hun flessenwater halen in de winkel. Al is een filter eigenlijk overbodig. Het water dat uit de kraan komt is optimaal van kwaliteit, een filter dient voor een betere smaak of voor de hardheid van het water.  

Flessenwater zorgt gemiddeld voor 300 keer meer CO2 uitstoot als je het gebruikt als drinkwater. Voor één liter flessenwater is er drie liter kraanwater nodig. Het verschil in duurzaamheid is dus groot. Daarnaast is het ook absurd om water te vervoeren. Duizenden vrachtwagens rijden het land rond om flessenwater te transporteren. Ondertussen rijden honderdduizenden mensen op en af naar supermarkten om te sleuren met liters flessenwater. Dat allemaal terwijl er water van dezelfde kwaliteit uit onze kraan komt.

Toekomst van drinkwater

Kraanwater is goedkoper, beter voor het klimaat en evengoed van kwaliteit. Waarom drinken mensen dan minder van de kraan? Het blijkt een puur perceptieprobleem te zijn, denkt professor Marjolein Vanoppen. “Als mensen flessenwater schenken, komt het over alsof ze dat kunnen betalen. Dat heeft te maken met de mindset van de oudere generaties.”

De markt van toestellen die kraanwater filteren is enorm aan het groeien volgens Patrick Doyen. “Er zullen nog veel meer innovaties komen en voor veel bedrijven is investeren in filters voor kraanwater de toekomst. Natuurlijk zal flessenwater altijd blijven bestaan, bijvoorbeeld in de horeca of op andere plaatsen waar men iets exclusief wil aanbieden. Maar we moeten flessenwater wel als luxeproduct gaan zien. Dan stijgt de BTW van 6% naar 21%. Dat kan ook al een invloed hebben op de consumenten. Als er een alternatief is met zo een groot verschil van prijs en duurzaamheid, mag je flessenwater dan nog toelaten?”

Het is afwachten of de mindset van de Belgen gaat veranderen. De overheid kan inzetten op nieuwe campagnes en de marketing rond kraanwater zal ook belangrijk worden. Alles heeft zijn tijd nodig: op termijn zal het aantal liter flessenwater per persoon per jaar dus ook wel dalen. Alleen moeten de mensen nog overtuigd geraken. Op vlak van wetenschap, kwaliteit, prijs en duurzaamheid zou niemand nog mogen twijfelen.