Ongeveer 20 000 Blankenbergenaars lopen het risico hun huis te verliezen als er geen uitbreiding komt van de kustverdediging. ©Hermes Maes

Blankenberge wapent zich tegen Noordzee

Blankenberge investeert om haar inwoners te beschermen tegen een duizendjarige storm. Ook de stijgende zeespiegel betekent een grote dreiging voor de badstad. Als reactie stapte het stadsbestuur in het SARCC-project van de Europese Unie en zet het in op Nature-based Solutions (NBS). Nieuwe en grotere duinen zullen de frontlinie vormen bij overstromingen. Natuurvereniging Natuurpunt is tevreden, maar waarschuwt voor een contraproductieve aanpak. (HM)


Een duizendjarige storm is een zeer zware storm die zich statistisch gezien eens om de duizend jaar voordoet. Ter vergelijking: de storm van 1953 was een 250-jarige storm. Het is niet te voorspellen wanneer een duizendjarige storm zal toeslaan. “De Sinterklaasstorm van 2013 maakte duidelijk dat we onvoldoende voorbereid zijn op grote stormen. Maar de schade die we toen zagen, is niet te vergelijken met wat een duizendjarige storm hier zou aanrichten”, zegt Patrick De Klerck, schepen van Ruimtelijke Ordening en voormalig burgemeester van Blankenberge. “Als we ons niet voorbereiden, zouden de gevolgen vergelijkbaar zijn met de beelden die we zien passeren bij tsunami’s in de tropen.” De Sinterklaasstorm van 2013 deed denken aan een orkaan en het waterpeil was meer dan zes meter boven de zeespiegel.

In het Masterplan Kustverdediging van de Vlaamse Overheid staan verschillende maatregelen om de beveiliging tegen zo’n storm te verzekeren. Zo wordt het duinencomplex tussen Blankenberge en Zeebrugge uitgebreid aan beide kanten. De Klerck legt uit: “We voeren de maatregen van de Vlaamse Overheid uit met de nieuwe filosofie van het SARCC-project. We gaan aan duinontwikkeling doen en de stranden versterken. We planten helmgrassen en ander groen om het zand aan de zeekant te fixeren zodat het strand verhoogt om een natuurlijke buffer te creëren. Landinwaarts gaan we een stuk van de Kustlaan uitbreken en die teruggeven aan de natuur.” SARCC staat voor Sustainable en Resilient Coastal Cities. Met het SARCC-project wil de Europese Unie op natuur gebaseerde oplossingen hanteren als de standaardaanpak om kuststeden te verdedigen tegen de gevolgen van klimaatverandering.

“Als we ons niet voorbereiden, zouden de gevolgen vergelijkbaar zijn met de beelden die we zien bij tsunami’s in de tropen.”

Patrick De Klerck

Dirk Content is conservator bij Natuurpunt. Hij is tevreden met de beslissing van het stadsbestuur om voor Nature-based Solutions te gaan: “Duinontwikkeling is eigenlijk een evidente keuze. Binnen de vijf à tien jaar kan een duin zich volledig ontwikkelen. Het is goedkoop en draagt bij aan de omgeving.” Hij maakt echter enkele kanttekeningen bij de aanleg van de nieuwe duinen: “Het stadsbestuur mag zijn eigen werk nu niet teniet doen door in het voorjaar het strand te effenen met bulldozers. Dat doen ze elk jaar om het strand toegankelijker te maken voor toeristen. Op die manier werk je contraproductief voor de duinontwikkeling.” Content ziet ook niet in wat de duin landinwaarts als meerwaarde heeft: “Die strook duin zou maar zes meter breed zijn. Dat is veel te weinig voor een duin om zich te ontwikkelen. Het is verloren moeite en geld, want het zand zal gewoon wegwaaien.”

De strandkant van het duinencomplex tussen Blankenberge en Zeebrugge. Het wordt langs weerszijden uitgebreid. ©Hermes Maes

Stijgende zeespiegel

“Als we niks ondernemen, dan staat het grootste deel van West-Vlaanderen tegen het einde van de eeuw onder water. Uit onderzoek van de Vlaamse Overheid blijkt dat Blankenberge een van de zwakke punten is in de kustverdediging. Het is deels onze verantwoordelijkheid om ons te wapenen tegen overstromingsgevaar,” aldus Patrick De Klerck. De kustverdediging heeft meerdere doelen. Naast het gevaar van een duizendjarige storm, is er ook nog de stijgende zeespiegel. In de komende 80 jaar zou de zeespiegel ongeveer anderhalve meter stijgen. Overstromingsgevaar hangt als het zwaard van Damocles boven de Blankenbergenaar.

In het verleden werd de Belgische kustlijn verdedigd met ‘grijze infrastructuur’. Dat zijn betonnen bouwwerken zoals dijken, staketsels en golfbrekers die de woongebieden vrijwaren van overstromingsgevaar. De nieuwe filosofie van de EU houdt in dat de grijze infrastructuur best wordt aangevuld met Nature-based Solutions. De Klerck verklaart: “We strijden op twee fronten. We moeten niet alleen de Noordzee houden waar ze is, maar ook waakzaam zijn voor overstromingsgevaar vanuit het binnenland.” Als de zeespiegel stijgt, stijgt ook het grondwaterniveau. Bij hevige regenval kan dat ervoor zorgen dat het gebied ten zuiden van Blankenberge, de Uitkerkse Polders, volledig onder water komt te staan. De poldergrond laat traag water door en in combinatie met een hoog grondwaterpeil krijg je een recept voor overstromingen.

Spaarbekkens vormen een oplossing voor dat binnenlands overstromingsgevaar. Natuurpunt vraagt al meer dan twintig jaar om die aan te leggen in de Uitkerkse Polders. “Wij wilden de bekkens vooral om de biodiversiteit te bevorderen. Nu heeft het stadsbestuur ingezien dat er ook andere voordelen aan verbonden zijn”, zegt Content. De Klerck legt uit waarom ze interessant zijn met het oog op overstromingsgevaar: “In de zomer kampen we met droogte en in de winter staan de polders vaak onder water. Met de spaarbekkens kunnen we dat grondwaterpeil veel beter controleren. We investeren momenteel in grote waterpompen. Als de polders onder water staan kunnen we dat overtollig water wegpompen via de jachthaven. Die spaarbekkens maken dat mogelijk.”

Elk land voor zich

De Noordzee is een bron van inkomsten voor Belgische kussteden, maar de destructieve kracht van water valt niet te onderschatten. De Klerck waarschuwt en zegt dat België meer moet samenwerken met de buurlanden: “We zitten in het SARCC-project met drie Belgische kuststeden (Middelkerke, Oostende en Blankenberge), we werken samen met twee Britse kuststeden (Cornwall en Southport-on-Sea), een Nederlandse kuststad (Vlissingen) en een Franse kuststad (Grevelingen). Ik merk dat er buiten dit project vanuit de EU nog veel te weinig samenwerking is tussen België, Nederland en Frankrijk. Als het bij onze buren overstroomt, loopt het tot hier door.”

 Nederland ligt voor een groot deel onder de zeespiegel en zit zwaar in de problemen als die nog veel meer stijgt. Onze noorderburen doen dan ook zware financiële inspanningen om niet te veel van hun grondgebied aan de zee te verliezen. In Frankrijk zit het volgens De Klerck anders: “Ze nemen daar helemaal geen maatregelen tegen de stijgende zeespiegel en lijken niet van plan om dat te veranderen. Dat is een groot probleem, want als het daar overstroomt, loopt de hele Westhoek onder water.”