© (Foto GF)

“Rechtvaardigheidsgevoel gaf de doorslag in mijn interesse voor forensische genetica”

Sofie Claerhout uit Kortrijk stootte afgelopen woensdag door naar de finale van de PhD Cup. Die vind op maandag 11 oktober plaats in de Gentse Handelsbeurs. Maar wat is nu het verhaal achter de wetenschapper? Wie is ze, wat wil ze bereiken en wat is haar missie?

Waar is de interesse in de wetenschap begonnen?

“Van jongs af aan. Je hebt veel vragen die je graag wilt beantwoorden en het is aan de wetenschap om dat uit te zoeken. Mijn interesse ligt voornamelijk in de biologie en genetica, iets wat me enorm aanspreekt. Vooral het rechtvaardigheidsgevoel gaf uiteindelijk de doorslag in mijn interesse voor de forensische wetenschap.” 

Wat heeft jou doen beslissen om te specialiseren in forensische genetica?

“Uiteraard het rechtvaardigheidsgevoel, maar het is meer dan alleen dat. Na mijn middelbare opleiding studeerde ik aan de KU Leuven in de opleiding moleculaire biologie. Ik wist dat er ook een labo bestond die zich specialiseerde in forensische genetica en dat bood voor mij een uitkomst. Ik heb geen seconde getwijfeld en direct een mail gestuurd met de vraag of ik daar mijn masterthesis mocht doen.” 

“Toen ik groen licht kreeg, merkten ze meteen mijn interesse in de genetica. Later vroegen ze me of ik niet bij hen een doctoraat kon uitoefenen. Dat was een unieke kans die ik uiteraard met beide handen heb gegrepen. Voor mij is het nu een perfecte job want zo kan ik forensische combineren met genetica. Vorig jaar heb ik uiteindelijk mijn doctoraat afgelegd en sindsdien ben ik officieel doctor in de forensische biomedische wetenschappen.” 

Zitten er ook zelf wetenschappers in de familie of ben je de vreemde eend in de bijt?

“Mijn papa is radioloog; geneeskunde is natuurlijk ook pure wetenschap. Het is dan ook logisch dat ik de interesse van hem heb geërfd. Mijn mama is leerkracht Latijn-Grieks. Op zich zou je denken dat het er niks mee te maken heeft, maar eigenlijk heeft zij net zoals mij de passie om kennis op te doen en die te delen.”

Je nam onlangs deel aan de halve finale van de PhD Cup. Wat hield de pitch die u voorstelde aan de jury juist in?

“Het doel is om in drie minuten mijn onderzoek uit te leggen. Dat is natuurlijk heel moeilijk aangezien het onderzoek vier jaar duurde, maar ik ben de uitdaging toch aangegaan. Het is namelijk de bedoeling dat we de uitleg geven aan een heel breed publiek. We gebruiken daarbij niet te veel vakjargon, maar we moeten vooral een mooi verhaal kunnen brengen. De hamvraag hierbij is waarom we dit onderzoek voerden en hoe dit maatschappelijk relevant is. Aangezien ik nu geselecteerd ben voor de finale hoop ik dat de boodschap achter mijn onderzoek goed overkomt.”

Wat houdt haar onderzoek juist in?: Voor de halve finale ging haar onderzoek over moordzaken die kunnen opgelost worden via het Y-chromosoom in het DNA. Als er bijvoorbeeld geen match is tussen het DNA van de verdachten en het DNA van de dader op de ‘crime scene’, dan kan de zaak niet opgelost worden. Maar met het doctoraat van onderzoeker Claerhout kan dat nu wel. Het Y-chromosoom is een klein deeltje in het mannelijke DNA, dat van vader op zoon bijna exact hetzelfde wordt doorgegeven en dat generaties lang. Zo kunnen ze het DNA van op de ‘crime scene’ linken aan de familie van de dader, zonder de dader zelf nodig te hebben. De bedoeling van haar onderzoek is om nieuwe inzichten te geven in Y-chromosomale variatie voor forensisch DNA-verwantschapsonderzoek.

Is het moeilijk om je mannetje te staan in de wetenschapswereld, die toch voornamelijk gedomineerd wordt door mannen?

“Eigenlijk heb ik niet veel moeite om mijn mannetje te staan. Ik ben vooral dankbaar dat ik de kans heb gekregen. Concurrentie speelt ook niet echt mee in mijn onderzoekswereld, maar ik vind het wel boeiend om te leren van experten uit mijn vak. Dat bestaat misschien wel voornamelijk uit mannen, maar daar heb ik geen probleem mee.” 

“De finalisten van de PhD cup bestaan uit zes mannen en twee vrouwen. Op zich is het wel tof dat ik hiermee de vrouwen in de wetenschap kan vertegenwoordigen, maar daar doe ik het niet voor. Het is mij vooral te doen om moordzaken zoals die van Ingrid Caeckaert. Dat is een moordzaak waar ik mij echt op heb gefocust en graag opnieuw in het licht wil zetten. Door mijn onderzoek heb ik contact met Ingrids ouders. Ik vind dat die zaak niet zomaar in de vergeetput mag belanden en dat we er alles aan moeten doen om die moord toch nog op te lossen.”

Welke verwachtingen heb je nu voor de finale van de PhD cup?

“Ik verwacht dat het een heel boeiend evenement zal zijn. Aan diversiteit is er zeker geen gebrek, aangezien er acht wetenschappers zijn die allemaal in een ander vakgebied zitten. Zo zie je ook welke onderzoeken er allemaal gebeuren in Vlaanderen en daarom ben ik ook heel blij dat de PhD cup bestaat. Verder hoop ik nog dat alle aanwezigen met een grote glimlach zullen toekijken en dat ik niet te veel stress zal hebben.”

Wat voor ambities heb je nog in de toekomst? Is er nog iets wat je wil bereiken in de wetenschap?

“Absoluut. Op dit moment is het in Nederland al mogelijk om verwantschapsonderzoek te doen. Mijn grootste ambitie is om die wetswijziging erdoor te krijgen in België, intussen wacht ik af. Hopelijk beseft Minister van Justitie Vincent Van Quickenborne – mijn mede Kortrijkzaan – dat het zeer hoopvol is. Mocht de wetswijziging er komen, kunnen we eindelijk verder met het onderzoek. Daarom proberen we dan ook de zaken van Ingrid Caeckaert en die van anderen op te lossen, zodat de nabestaanden eindelijk de antwoorden krijgen waar ze recht op hebben.”

De finale van de PhD Cup is overigens gratis bij te wonen mits voorafgaande inschrijving op www.phdcup.be/finale-2021

Wil je meer te weten komen over haar onderzoek? Voor meer informatie kan je haar website bezoeken: www.CSY-Leuven.be