Kieran Antoine (Foto: Hermes Maes)

“Ik aanvaard geen ça va meer wanneer ik iemand vraag hoe het met ze gaat”

INTERVIEW Kieran Antoine (21) verloor in juli 2020 zijn beste vriend Alexis Ewe Assiom. Alexis worstelde al jaren met een depressie. Kieran rouwt in tijden van isolement en vindt dat er meer aandacht moet gaan naar de mentale gezondheid van jongeren.

‘Alexis was als een broer die ik nooit heb gehad. We leerden elkaar kennen terwijl we voetbalden, zaten lang samen op school en zijn samen opgegroeid. Hij was een goedlachse en extreem intelligente jonge kerel. Weinig mensen wisten dat hij zich niet goed voelde en bijna niemand wist hoe diep hij zat. Ik denk dat niemand dat eigenlijk echt weet.’

Hoe voel jij je bij het verlies van Alexis?

‘Ik zat een tijd zelf heel diep. Het gevoel dat hij er niet meer is, deed zo veel pijn. We gaan elkaar nooit meer spreken of nooit meer samen iets gaan drinken. Ik denk voortdurend aan hem. Overal word ik geconfronteerd met herinneringen aan Alexis. We zaten samen op kot en ook op onze campus denk ik constant aan hem’  (Kieran en Alexis studeerden samen Toegepaste Taalkunde aan UGent.)

Hoe rouw je als jongere om het verlies van je beste vriend?

‘Dat is niet evident. Je bent niet voorbereid wanneer je voor het eerst iemand verliest. Hij was zo jong, zijn leven moest eigenlijk nog beginnen. Bij een ouder persoon kan je het soms nog beter plaatsen wanneer die sterft aan een ziekte. Al moet dat ook niet makkelijk zijn.

Het leven gaat gewoon verder en dat doet pijn. De samenleving verwacht dat je op den duur verdergaat met je leven. Dat gaat voor mij niet. Het voelt zo onnatuurlijk aan. De eerste vijf maanden had ik het gevoel dat ik in een waas leefde. Ik heb toen wel leuke momenten gehad met vrienden en ik ben op reis geweest met mijn vriendin, maar het is niet omdat je korte momenten van afleiding hebt, dat je niet meer diep zit. Het besef dat ik mijn beste vriend kwijt ben, keerde elk klein moment van geluk als een boemerang terug in mijn gezicht. Dat gevoel heb ik nu vaak nog.’

‘Ik zit al een hele dag achter mijn laptop om mijn lessen te volgen en ineens wordt verwacht dat je in diezelfde setting over zo’n moeilijk onderwerp praat. Dat gaat niet.’

Verwerkte je dat alleen of vond je ergens steun?

‘Mijn vriendin heeft mij enorm gesteund. Zij heeft mij erdoor gesleurd wanneer ik het moeilijk had. Ze hielp me om mijn eigen mentale gezondheid op niveau te houden door te luisteren en door er voor me te zijn toen ik haar nodig had. Ook mijn gezin steunde me. Mijn ouders kenden Alexis ook goed want hij kwam vaak bij ons thuis.’

Heb je ooit professionele hulp gezocht?

‘Ik ben nooit gaan praten met een psycholoog, toch niet alleen. Via de universiteit werden er wel vier of vijf groepssessies georganiseerd voor onze richting om te praten over Alexis, het verlies en rouwen. Jammer genoeg waren die wel online.’

Hielpen die sessies?

‘Die eerste wel, want die was nog op campus. Fysiek samen zijn en elkaar eens kunnen vastpakken op zo’n moment is echt belangrijk. Nadien verstrengden de coronamaatregelen en kon dat niet meer doorgaan. Die onlinesessies hadden voor mij echt geen zin. Ik zit al een hele dag achter mijn laptop om mijn lessen te volgen en ineens wordt verwacht dat je in diezelfde setting over zo’n moeilijk onderwerp praat. Dat gaat niet. Er is een heel grote drempel om zoiets online te doen omdat je je gevoelens daar toch niet zo makkelijk kan delen. Het komt anders over wanneer iemand iets vertelt op een scherm. Ik voelde me niet genoeg op mijn gemak om daar te gaan uitleggen hoe ik me voelde.’

De coronamaatregelen hebben dus een invloed op het rouwproces. Heeft de coronacrisis een grote invloed gehad op het mentale welzijn van Alexis?

‘Sowieso wel. Alexis werd van het ene extreme in het andere gegooid. Hij kwam net van Erasmus in Sevilla. Daar leeft iedereen buiten en heerst een losse sfeer. Twee maand na zijn terugkeer zat hij dan op kot binnen voor onvoorziene tijd door de eerste lockdown.

Ik zag hem veel minder door corona. We hoorden elkaar wel nog vaak, want we stuurden nog veel berichten.  Ik heb de eerste lockdown thuis doorgebracht terwijl hij op kot bleef. Nu verwijt ik mezelf soms dat ik toen beter bij hem was gebleven. Al kan je achteraf natuurlijk over alles je hoofd breken.’

Jef Willem, een DJ uit Gent, kwam in oktober 2020 in de media omdat hij aan de alarmbel trok en de aandacht wilde vestigen op de mentale gezondheid van jongeren. Hoe reageer je op dergelijke initiatieven?

 ‘Ik sta daar natuurlijk volledig achter. Elk artikel dat ik tegenkwam over mentale problemen bij jongeren deelde ik via sociale media. Ik probeer de discussie open te trekken en wil mentale gezondheid meer bespreekbaar maken bij jongeren, maar ook en eigenlijk vooral bij ouderen. Voordat Alexis uit het leven stapte, stond ik daar eigenlijk niet zo lang bij stil. Je moet het maar eens meemaken, was mijn gevoel. Nu engageer ik me echt wel om mentaal welzijn uit die taboesfeer te halen.’

Vlamingen zijn individualistisch op dat vlak. Als je je niet goed voelt, ligt het aan jezelf en moet je het zelf maar oplossen.

Heb je het gevoel dat er onbegrip leeft bij ouderen omtrent mentale gezondheid bij jongeren?

‘Ja, toch wel. Ik heb echt een probleem met vooral oudere mensen die onbegrip tonen op sociale media en daar hun gal spugen omdat de jeugd het zogenaamd helemaal niet moeilijk heeft. Statistieken rond zelfmoord tonen duidelijk aan dat er een probleem is. Het gaat niet goed met de jeugd. Ik snap niet dat je zo blind kan zijn voor een maatschappelijk probleem. Maar dat is sociale media natuurlijk, het is iets giftigs. In het begin lag het nog te gevoelig en ben ik er enkele keren op ingegaan. Ik was het beu om elke dag dezelfde vuiligheid te lezen op sociale media. Nu kan ik daar al beter mee om.’

Wat moet er dan vooral veranderen?

‘Er moet iets gedaan worden aan het stigma rond mentaal welzijn. In Vlaanderen moet iedereen gelukkig zijn of je doet iets verkeerd. Ik heb het gevoel dat je als zwak wordt gezien als je niet goed in je vel zit. Iemand die naar een psycholoog of een psychiater gaat, daar zou iets mis mee zijn.

Vlamingen zijn individualistisch op dat vlak. Als je je niet goed voelt, ligt het aan jezelf en moet je het zelf maar oplossen. Dat stigma ervaren veel mensen, en het schaadt hen. Als het negatieve beeld dat de samenleving heeft van mensen met mentale gezondheidsproblemen zou veranderen, zou er al een enorm gewicht van die mensen hun schouders vallen. Ze hebben heel snel het gevoel dat ze een last zijn voor hun omgeving en daar moeten we van af.’

Heeft het verlies van Alexis jou veranderd?

‘Dat is de logica zelve. Ik let meer op als ik praat. Ik probeer het te zien wanneer iemand zich niet goed voelt. Ik wil er meer zijn voor mensen uit mijn omgeving. Ik heb geleerd oprecht interesse te tonen bij de eerste vraag van een gesprek. “Hoe gaat het” zegt iedereen tien keer per dag. Ik aanvaard geen ça va meer wanneer ik iemand vraag hoe het met ze gaat. Voor mij is het geen begroeting meer, maar een teken van welgemeende bezorgdheid.’

Heb je zelf donkere gedachten of heb je vragen over zelfdoding? Neem dan contact op met de Zelfmoordlijn. Dat kan gratis via het nummer 1813 of de website www.1813.be.