Japanse meisjes gebruiken de yumi, een asymmetrische boog, bij het boogschieten. (Foto: Vernon Fowler op Flickr)

Boogschieten op z’n Japans

‘s Werelds langste boog is het, de Japanse yumi. Met een lengte tot wel 245 centimeter is deze asymmetrische boog een opmerkelijk wapen. Van samoerai tot sporters: de yumi is na meer dan 800 jaar nog altijd populair in Japan.

In Japan behoort traditioneel boogschieten – kyudo genaamd – tot de vechtkunst, net als het bij ons beter bekende karate en sumo. Kyudo, letterlijk vertaald ‘de weg van de boog’, verschilt in vele opzichten van westers boogschieten. De sport draait om meer dan schieten naar een doel. Elke beweging is belangrijk. Kyudo heeft daarom een ceremoniële kant. Maar, net als in het westen, hoort bij de sport natuurlijk ook pijl en boog.

245 centimeter

Daar zit meteen ook het grootste verschil, en dat mag je letterlijk nemen: de yumi, een Japanse boog, is gemiddeld 221 centimeter lang. De ideale lengte van de boog verschilt naargelang de grootte van de schutter. De yumi kan dus tot wel 245 centimeter lang zijn. Bovendien is deboog ook asymmetrisch. De grip bevindt zich op ongeveer een derde van de boog. Daarom is niet alleen de lengte, maar ook de vorm uniek. Boogschutters die gewend zijn aan westerse bogen, zullen zich hierdoor niet meteen kunnen aanpassen aan de yumi.

De bogen die de kyudoka (kyudo-beoefenaars) gebruiken, zijn dezelfde als pakweg 500 jaar geleden. Het merendeel gebruikt de standaard yumi gemaakt uit bamboe. Deze bogen zijn sterk, maar aan zo’n yumi hangt wel een stevige kostprijs vast: je kan er makkelijk tot wel 700 euro voor betalen. Daarom zullen nieuwelingen eerder een boog van kunststof gebruiken, want die is goedkoper en ook minder makkelijk te beschadigen.

Een yumi van bamboe kan makkelijk vervormen, dus is het belangrijk voor de kyudoka om die goed te onderhouden. De bogen zijn gevoelig voor extreme weersomstandigheden, dus moeten ze die warm houden bij koud weer en vice versa. Een stoffen doek moet voor bescherming zorgen als de schutter zijn boog opbergt. Dat gebeurt meestal horizontaal.

Oorsprong

De boog dateert al zeker van de Yayoiperiode, die begon met de nieuwe steentijd. Hoewel de periode geen duidelijk beginjaar heeft, eindigde die rond 300 na Christus. We kunnen dus stellen dat de yumi al zeker sinds de derde eeuw bestaat. Waar we wel zeker van zijn, is dat samoerai de boog gebruikten als hun primaire wapen. Het beeld dat westerlingen hebben van samoerai met zwaarden klopt dus niet helemaal. Die zwaarden hadden ze wel, maar gebruikten ze minder vaak.

De samoerai gebruikten de yumi als wapen tegen de Mongolen. (Foto: Wikipedia)

Waarom de yumi asymmetrisch is, weten we niet. Daar is tot op de dag van vandaag discussie over. De meest aanvaarde theorie is dat de asymmetrie het eenvoudiger maakte voor de samoerai om pijlen te schieten vanop zijn paard. Toch zijn de bogen heel wat ouder dan de samoerai. Het is daarom ook mogelijk dat de keuze voor bamboe iets met de asymmetrie te maken heeft. In ieder geval maakt z’n vorm de yumi bijzonder.