Zorro gebruikt al decennia een degen, maar waarom geen sabel of floret? © Getty Images

Waarom Zorro met een degen vecht en niet met een sabel

Al sinds 1919 lezen en bekijken we de avonturen van de Mexicaanse gemaskerde held Zorro. Daarin vecht hij met een specifiek soort zwaard, de degen. Dat wapen komt oorspronkelijk uit het schermen, net zoals de sabel en de floret. Wat zijn juist de verschillen tussen die drie?

Schermen bestaat al eeuwen langer dan het fictieve personage Zorro. De oorsprong bevindt zich bij de Egyptenaren, ongeveer 2500 jaar voor Christus. Tot de veertiende eeuw was schermen geen sport, maar eerder een gevecht of duel. Enkel ridders en militairen konden duelleren. Dat voorrecht veranderde in de vijftiende eeuw, doordat ook mannen van adel het steekwapen mochten gebruiken. Vooral in Frankrijk en Italië heerste een passie voor de zwaarden. In de zestiende eeuw ontstond één van de officiële types: de floret, die toen vooral diende als trainingswapen. Pas in de negentiende eeuw kreeg schermen de volwaardige titel als moderne sport, doordat het voor de eerste keer plaatsvond in de Olympische Spelen van 1896 in Athene.

Op een langwerpig veld staan de twee schermers tegenover elkaar. Na de verplichte groet kan het spel beginnen. Het doel is om treffers te maken. Dat doe je door je tegenstander aan te vallen en aan te raken op de toegelaten plekken van het lichaam. Je hebt vijf of vijftien treffers nodig om te winnen, wat maakt dat het spel snel is afgelopen.

De verschillende wapens van boven naar onder: de sabel, de degen en de floret © Floor Vergote

Bij schermen gebruiken de deelnemers drie soorten wapens: de degen, de sabel en de floret. De grootste verschillen daarbij zijn zichtbaar aan het handvat en het uiteinde. Daarnaast ontstond de floret eerder dan de andere twee soorten. Ten slotte hangen de spelregels ook af van het wapen dat je gebruikt. Zo mag je met een degen het hele lichaam raken. Als je een sabel gebruikt, gelden alleen de romp, het hoofd en de armen. Met de floret mag je enkel de romp treffen.

Meer bescherming

De sabel kwam tot stand in de schermscholen in het midden van de negentiende eeuw. Het meest opvallende verschil is dat de kom (het deel boven het handvat red.) groter is dan bij een degen of floret. Dat komt doordat je met een sabel ook de armen en handen van je tegenstander mag aanraken. Daarom heeft de kom een extra omhulsel dat ter bescherming dient. Daarnaast verloopt schermen met een sabel sneller, omdat je de tegenstander niet enkel met het puntje van de sabel mag raken, maar met de hele lengte.

Het tweede soort zwaard, de degen, is enkel een steekwapen. De kom biedt geen extra omhulsel aan en de degen is wel langer en zwaarder dan de sabel. Bij dat wapen is het volledige lichaam een geldig trefvlak, zelfs de voeten. Met een degen mag je enkel de tegenstander aanraken met de punt van het zwaard. Daarnaast is het alleen hiermee mogelijk om een dubbeltreffer (twee punten in één keer red.) te scoren.

Ander handvat

De floret is het oudste steekwapen. Het ontstond al in de zestiende eeuw in de schermscholen van Italië. Toen stierven schermers soms als ze met gevaarlijkere wapens vochten. De floret zorgde voor meer veiligheid, omdat het trefvlak ook kleiner is. Enkel het bovenlichaam geldt bij dat soort wapen. Het enige verschil met de degen is het handvat. De kom is kleiner bij een floret en het handvat is ook eenvoudiger.

Waarom vecht Zorro telkens met een degen en niet met een floret of een sabel? Ten eerste is een degen het langste wapen, waardoor het voor de gemaskerde held makkelijker is om zijn vijand aan te vallen. Daarnaast is de kom van het zwaard groter dan bij die van een floret. Zo is Zorro’s hand beter beschermd tegen een aanval. Ten slotte mag hij met zijn wapen in theorie het volledige lichaam van de tegenstander aanraken, wat niet toegestaan is met een sabel of een floret.