Verwarmen we ons morgen op appelschillen en afgereden gras?

In de gemeente Merksplas in de provincie Antwerpen wordt het gemeentehuis sinds 2018 verwarmd met warmte afkomstig uit groente-, fruit-, en tuinafval (GFT). Dit project in de Kempense gemeente gaat nu nog verder uitbreiden. Naast het gemeentehuis zullen voortaan ook twee andere grote gebouwen volledig overschakelen op groene energie. Maar hoe kan GFT-afval uiteindelijk leiden tot energie? En wat is de toekomst ervan?

In 2002 werd de energiemarkt vrijgemaakt in België, waardoor de verbruiker sinds dat moment zelf kan kiezen bij welke energie- en gasleverancier hij klant wil zijn. Als enige in Vlaanderen besloot de gemeente Merksplas, in de Kempen, de ervaring van de eigen elektriciteitsregie niet verloren te laten gaan. De gemeente richtte daardoor het energiebedrijf ‘Ebem’ op. Dat energiebedrijf werd in 2008 100% groen, want het levert sindsdien uitsluitend groene energie aan zijn klanten en aan de gemeente Merksplas. De gevangenis, het gemeentehuis en een centrum voor illegalen van de gemeente draaien binnenkort uitsluitend op energie die gewonnen wordt uit GFT-afval.

Op de site van afvalbeheersmaatschappij IOK in Merksplas wordt het GFT-afval van de Kempen verzamelt. Daar wordt het afval vergist, vervolgens omgezet naar biogas en uiteindelijk naar methaangas. Ebem, het energiebedrijf van de gemeente, koopt een deel van die energie om het vervolgens tot in de gebouwen te brengen. Werner Pas, algemeen directeur van Ebem, legt uit hoe die energie uiteindelijk als warmte in de gebouwen terecht komt: “Het eindproduct, het methaangas, dat gewonnen wordt uit het vergisten van het groenafval, gaan we eigenlijk injecteren in de aardgasleiding. Het groene gas kan zo redelijk eenvoudig bij plaatsen geraken die dichtbij Ebem en de IOK-terrein liggen, zoals het gemeentehuis.”

Hoge kostprijs

Een groot obstakel in de toekomst van dit soort groene energie, is de kostprijs ervan. De prijs voor het groene gas is meer dan dubbel zo duur dan die voor een normale manier van verwarmen, zoals bijvoorbeeld mazout. Burgemeester van Merksplas Frank Wilryckx (Open Vld) legt uit waarom de gemeente toch die keuze maakte: “Momenteel is die energie inderdaad nog duurder, maar voor ons valt dat prijsverschil wel mee. De gemeente krijgt er subsidies voor en ook de energiemaatschappij komt voor een deeltje tussen. Een besparing is het zeker niet, maar het ecologische compenseert dat prijsverschil wel. Bovendien wilden we met de gemeente, als eigenaar van Ebem, toch een voorbeeld stellen. We zijn de eerste en nog steeds de enige Belgische gemeente die gebruik maakt van dit soort energie.”

Toekomst

Volgens Pas zit er desondanks veel toekomst in de energie uit GFT-afval: “Die drie gebouwen nu, dat is maar minimaal. Een groot ander deel van de energie die vrijkomt uit het gft-afval gaat momenteel naar een ander bedrijf die het ook gebruikt voor privégebouwen. Het voornaamste probleem is momenteel de prijs om het te produceren. Nu zoeken we in de eerste plaats vooral naar veranderingen in de productiewijze die de prijs zou doen zakken.”

“Mits vooruitgang en veranderingen in de productiekost zullen dergelijke projecten in de toekomst wel interessant zijn.”

Burgemeester Wilryckx ziet nog meer toekomst voor de energie in zijn gemeente: “In de toekomst zullen er hopelijk nog gebouwen in Merksplas kunnen volgen. Sommige gebouwen zijn echter eigendom van de federale overheid, wat het wat moeilijker maakt. Die gebouwen worden nu nog verwarmd op aardgas en mazout, en zouden bij overschakeling op biogas een pak groener zijn. Maar die gebouwen ook op biogas overschakelen is een moeizaam proces.”

Niet enkel de hoge prijs zal oplossingen vragen om het in de toekomst rendabel te maken. Ook de bescheiden hoeveelheid stroom die kan opgewekt worden uit het afval vormt een probleem. “De hoeveelheid energie die we uit het GFT-afval van volledig Merksplas halen, is maar voldoende om naast de gebouwen van de gemeente, enkele gezinnen van warmte te kunnen voorzien. Het zou voor een particulier ook veel te duur zijn om zich vandaag te verwarmen met de warmte uit GFT-afval. Momenteel is energie uit GFT-afval helemaal niet rendabel, maar mits vooruitgang en veranderingen in de productiekost zullen dergelijke projecten in de toekomst wel interessant zijn. Uiteraard zal het nooit gebeuren dat volledig Vlaanderen op die manier verwarmt wordt, maar in combinatie met andere soorten groene energie worden snel stappen gezet naar een groenere energietoekomst”, aldus Pas.