De weg naar een klimaatneutraal Leuven

De ochtend van 24 september. De Leuvenaars ontwaken in de Europese hoofdstad van de Innovatie. De Vlaams-Brabantse stad kreeg deze eervolle titel van de Europese Commissie, omdat ze met de beste vernieuwende ideeën op de proppen kwam om de levenskwaliteit van de inwoners te verbeteren. De stad Leuven dankt haar overwinning aan de innovatieve ideeën van de organisatie Leuven 2030. Die organisatie heeft één groot doel: Leuven in 2050 volledig klimaatneutraal maken. Hoe kan dat worden gerealiseerd?

Leuven 2030 wil de Leuvenaars stimuleren om bewuster met het milieu om te gaan. De vzw bestaat uit Leuvense bedrijven, organisaties, inwoners en de stad Leuven.De organisatie heeft verschillende doelen. Zo wil ze van Leuven een stad maken waar de inwoners op een duurzame en gezonde manier kunnen leven. Daarnaast heeft ze ook nog een ultiem doel: Leuven in 2050 volledig klimaatneutraal maken.

“Onder een klimaatneutrale stad verstaan we een samenleving die netto geen CO2-uitstoot meer veroorzaakt, met focus op twee punten. Allereerst mag er geen CO2-uitstoot zijn op het eigen grondgebied. Ten tweede moet de elektriciteit die de inwoners verbruiken, afkomstig zijn van CO2-arme technologieën zoals windmolens. Nu komt die nog te veel uit kerncentrales en gasgestookte centrales. De Leuvenaars gebruiken dan wel elektriciteit die niet op ons grondgebied wordt geproduceerd, toch blijft de stad Leuven verantwoordelijk voor de uitstoot ervan”, aldus Katrien Rycken, algemeen directeur van Leuven 2030. Eerst was het de bedoeling om in 2030 al klimaatneutraal te zijn, maar een wetenschappelijk rapport van de KU Leuven heeft aangetoond dat dat onrealistisch is.

Drie belangrijke thema’s

Om Leuven tegen 2050 klimaatneutraal te maken, is er natuurlijk een goed plan nodig. In maart 2020 werd een roadmap opgesteld door Leuven 2030 in samenspraak met experten. De vzw werkt rond verschillende thema’s waarvan gebouwen, mobiliteit en energie de belangrijkste zijn. Die thema’s krijgen in de roadmap ook de meeste aandacht.

Iedere woning die nog in Leuven gebouwd wordt, moet klimaatneutraal zijn. Elke nieuwbouw moet beschikken over duurzame en energiezuinige verwarming, isolatie en ventilatie. “Het belangrijkste aan energiezuinig wonen is komaf maken met fossiele brandstoffen om het gebouw te verwarmen. We bekijken momenteel waar we met warmtepompen, warmtenetten of warmte uit wateroppervlakte (de Dijle) kunnen werken in plaats van met fossiele brandstoffen”, stelt Geert Van Horebeeck, adviseur duurzaamheid van stad Leuven.

Op vlak van mobiliteit focust de vzw op twee pijlers. Allereerst zijn er de fietsers en de gebruikers van het openbaar vervoer. Die twee groepen wil de organisatie verdubbeld zien tegen 2030. Daarnaast moet het openbaar vervoer in de stad in 2025 volledig elektrisch rijden. Op dit moment rijden er nog maar zes elektrische bussen rond op het hele Leuvense net. Tien jaar later, in 2035, moeten alle voertuigen in Leuven emissievrij zijn. De deadlines op vlak van mobiliteit liggen dus een pak vroeger dan 2050.

Ten slotte wil de organisatie volop inzetten op groene energie. De Leuvense samenleving kan daarin haar steentje bijdragen. “De productie van groene energie moet zo maximaal mogelijk gebeuren uit energiecoöperaties waar Leuvenaars in investeren. ‘ECoOB’ is een voorbeeld van een coöperatie waar inwoners het heft in eigen handen kunnen nemen inzake energievoorziening.  Door in de coöperatie te investeren worden de burgers mede-eigenaar en vloeien de winsten die ‘ECoOB’ haalt uit wind- en zonne-energie terug naar de Leuvense samenleving”, zegt Van Horebeeck. 

“De CO2-curves dalen momenteel te traag”

Nog een lange weg te gaan

De innovatieve ideeën van Leuven 2030 hebben al de prijs opgeleverd van Europese hoofdstad van de Innovatie, maar ligt de organisatie ook op koers om het einddoel te behalen? Volgens Katrien Rycken is er nog heel wat werk aan de winkel om in 2050 volledig klimaatneutraal te zijn. “Om er te geraken is er een versnelling nodig in het reduceren van onze CO2-uitstoot. Die uitstoot daalt wel, maar niet voldoende. Vorig jaar hadden we als stad een uitstoot van 305 ton CO2. Dat cijfer zal dit jaar wel dalen tot 290 ton, maar we zijn nog ver verwijderd van het tussentijdse niveau van 130 ton dat we in 2030 moeten halen. De cijfers zullen de komende jaren dus sneller moeten dalen. Er is natuurlijk een bepaalde impact van buitenaf, zoals het coronavirus, waar we geen vat op hebben. Anderzijds moeten we met ons netwerk (Leuven 2030, stad Leuven en de KU Leuven) blijven inzetten op factoren waar we wel vat op hebben. We moeten onze inwoners blijven stimuleren om energiezuinig te bouwen, meer te fietsen, het openbaar vervoer meer te gebruiken en alle andere acties die ons vooruit kunnen helpen.”

Ook adviseur Geert van Horebeeck ziet de CO2-curves niet snel genoeg dalen. “De CO2-curves dalen momenteel te traag om in 2050 klimaatneutraal te zijn. De roadmap is opgesteld om de curves sneller te doen dalen. Sinds 2016 zijn we als stad Leuven met heel veel enthousiasme acties beginnen ondernemen om uit te groeien tot een klimaatneutrale stad. Helaas moeten we momenteel vaststellen dat de CO2-curves niet even enthousiast dalen als wij acties ondernemen.”