© Tom Francis/Flickr - de olieranch van Daniel Plainview gaat in vlammen op.

There Will Be Blood: een karakterschets voor de eeuwigheid

In There Will Be Blood (2007) is niet financiële winst het hoogst haalbare, wel volwaardige controle over alles wat je aanbelangt. De vrije bewerking van de roman Oil! doet het verhaal van de continue machtsstrijd tussen oliebaron Daniel Plainview en de populistische priester Eli Sunday.

Rauwe botbreuken, onnavolgbare machtsgrepen en wederkerend hoogverraad. There Will Be Blood draait niet rond de pot. De vijfde film uit het oeuvre van Paul Thomas Anderson verkent de grenzen van het menselijke tolerantievermogen in tijden van de Zuid-Californische oil boom in het begin van de twintigste eeuw.

Met There Will Be Blood geeft Anderson zijn visitekaartje af. Na Boogie Nights, Magnolia en Punch-Drunk Love kwam dat niet eens als een verrassing, maar de vervollediging van het kwintet overtreft alles wat hij ooit maakte: een religieus getint kapitalistisch streven naar ultieme overheersing. Met Daniel Day-Lewis en Paul Dano castte de regisseur dan ook een duo waar zelfs God – pun intended – hem duchtig voor dankte.

Machtsdrang

De eerste gesproken woorden komen pas na een kwartier. Daniel Plainview slurpt meteen alle aandacht op. Zijn stem vult de ruimte die dan nog niet in beeld komt. “Ladies and gentlemen, I’ve traveled over half our state to be here tonight”, bromt Plainview voor een volle zaal. Op het scherm nog steeds het vredelievende beeld van Plainview die zijn snor gestreeld krijgt door zoontje H.W.

Voor de oliebaron draait alles om controle; Plainview spreekt met een bijna buitenproportioneel zelfvertrouwen. Samen met zijn zoon – en business partner – H.W. koopt hij de olierijke Sunday-ranch in Little Boston, California. De aankoop kan echter pas verzilverd worden wanneer Plainview een schenking van 10.000 dollar overhandigt aan de ‘Church of the Third Revalation’ van Eli Sunday. Plainview verliest de controle een eerste keer.

De film is een briljante uiteenzetting van de impliciete machtsdrang van het mannelijke wezen. Plainview en Sunday delen elkaar voortdurend tikjes uit; payback is beide heren lang niet vreemd. “Wanneer je de machine in gang zet, moet je mij naar voren laten komen om de werken te zegenen”, instrueert Eli Daniel. Plainview stemt in, maar ziet af van zijn belofte en neemt de zegening voor eigen rekening. Eli druipt af.

Geen succesverhaal

Daniel Plainview ziet zichzelf als een machtsconcentraat, en dat laat de film je graag geloven. Wanneer de oliebaron een gul aanbod van een miljoen dollar krijgt om zijn oliebronnen te verkopen, weigert hij zonder aarzeling. “What else would I do with myself?”

Plainview doet er alles aan om de beheersing te behouden, maar komt onvermijdelijk in het paranoïde terecht. Het verhaal van een ijverige oliewinner wordt er een van een eerzuchtige en permanent gefrustreerde miljonair die van geen wijken wil weten.

En dat gebeurt wel eens als je alles op je eentje doet, voortdurend in de lauwe aanwezigheid van de eigen gedachtestroom. Laat het ook voor jou een goede raad zijn: laat je in met andere indrukken. Ook in quarantaine. Toeval wil dat deze film daar uitstekend in voorziet.

Self-made  

“I drink your milkshake!”. Drop die quote in eender welke context en elk filmminnend publiek weet waarover je het hebt. Daniel Plainviews slagzin verwijst naar de techniek die hij gebruikt om een groter gebied rond zijn oliebron leeg te zuigen.

Het had eender welke andere quote kunnen zijn uit de film. Elke bijdrage is uiterst scherp geformuleerd; geen dialoog is te veel in dit meesterwerk van Paul Thomas Anderson. Alles draagt bij tot the greater good: het portretteren van de solitaire, hardwerkende man die zijn succes volledig aan zichzelf toe-eigent.

Een karakterschets voor de eeuwigheid.   

There Will Be Blood is te zien op Itunes en Amazon Prime.