Spirited away: een familiefilm zonder gelijke

Regie: Hayao Miyazaki duur: 125 minuten – première: 20 juli 2001 – land van oorsprong: Japan – Acteurs: Rumi Hiiragi, Miyu Irino, Mari Natsuki, Bunta Sugawara, Yoomi Tamai

Zowel BBC als The New York Times bekroonden Spirited Away als een van de beste films van de 21ste eeuw. Het is de enige buitenlandse animatiefilm die een Oscar won. Terecht ook voor een film die de grenzeloze mogelijkheden van animatie aantoont. Spirited Away vertelt op een unieke manier het eeuwenoude verhaal over de moeizame overgang van kindertijd naar volwassenheid.

Spirited Away is een animatiefilm gemaakt door Hayao Miyazaki, de grote animatiemeester van Japan. De film vertelt het verhaal van Chihiro, een meisje dat met haar ouders verhuist. Op weg naar hun nieuwe stad verdwalen ze en komen ze in de geestenwereld terecht. Haar ouders proppen zich vol met lekkernijen die eigenlijk voor spoken en goden bedoeld zijn. Als straf veranderen ze in varkens. Om haar ouders te redden, moet Chihiro een deal sluiten met de heks Yubaba, de eigenares van een mythisch badhuis.

Spirited Away doet denken aan Alice in Wonderland, maar dan doorspekt met Japanse mythologie. In beide verhalen verdwaalt een meisje in een bizarre wereld met een plot zonder veel logica of structuur. De locaties van de film zijn dan ook uniek. Het badhuis is werkelijk een magische plek. Dit gebouw is gebaseerd op een badhuis in Miyazaki’s geboortedorp. In dit gigantische kuuroord kunnen goden en geesten genieten van alle denkbare luxe. Er zijn heerlijke gerechten om iedere hoek. De klanten zijn al even bizar en wonderlijk; van een gigantische radijs tot een vervuilde riviergod. Alle karakters hebben bijzondere designs.

Het sterkste personage van de film is Chihiro. Haar reis is er een van groei en maturiteit. Spirited Away is dan ook in essentie een coming of age story, een tijdloos genre. Deze film vertelt de tocht naar volwassenheid op een wonderlijke en subtiele manier. In het begin is Chihiro een bang, onhandig en verwend meisje. Ze loopt heel dicht bij haar ouders. Ze struikelt en valt. Zelfs een hoge trap maakt haar bang, maar doorheen de film leert ze voor haarzelf op te komen. De meest iconische scène van de film, de treinscène, toont dan ook het einde van haar reis. Dapper en gedreven zit ze op de trein naar het hiernamaals, omringd door spoken en een oneindige oceaan terwijl het rustige melancholische pianolied “Sixth station” op de achtergrond speelt. Het bange meisje is weg. Ze is nu een moedige jonge vrouw.

Wat deze Studio Ghibli film toch echt wel uniek maakt, is de prachtige muziek, gecomponeerd door Joe Hisaishi. Hij werkte wel vaker samen met Miyazaki zoals met My Neighbor Totoro en Kiki’s Delivery Service. Toch is de soundtrack van Spirited Away zijn meesterwerk. Van majestueuze bombastische orkesten tot een zachtmoedige piano, de muziek maakt de mysterieuze geestenwereld werkelijk magisch. Hierbij is “Sixth station” de meest memorabele. Hier creëren de muziek en het blauwe kleurenpalet van de oceaan een werkelijk beklemmende, nostalgische en melancholische sfeer, zonder een woord te zeggen.

Miyazaki spaart ook het kapitalisme niet. Het badhuis is een oord van hyperconsumptie en decadentie. Yubaba en haar werknemers zijn onbeleefd en hebzuchtig. Bij iedere klant schooien ze voor een fooi en collegialiteit is er onbestaand. Wanneer Chihiro een verlegen “geen gezicht” spook binnenlaat, kan de geest de uitbundige luxe niet aan. Hij verliest zijn verstand en corrumpeert.  Miyazaki bedoelde dit eigenlijk als een kritiek op Japanse hyperkapitalistische bubbeleconomie.

Spirited Away is ongetwijfeld Miyazaki’s beste film. Hij slaagt erin om een wonderlijke wereld te creëren met prachtige muziek, locaties, kleuren en personages. Een genoegen voor jong en oud. Jongere kijkers zullen geboeid zijn met het thema over volwassenheid en opgroeien. Oudere kijkers zullen zich meer aangesproken voelen door de maatschappelijke kritiek. Tot slot zal de muziek en wereld van Spirited Away zowel de allerjongsten als de alleroudsten ontroeren.

Spirited Away is beschikbaar op Netflix.

-Lennert Suykerbuyk