De hoogbouw van Peterbos - © Sebastiaan Van Praet

Peterbos 2.0: “Goed initiatief, maar nog niet wat inwoners echt nodig hebben”

In de Petersboswijk in Anderlecht loopt sinds september een Duurzaam Wijkcontract (DWC Peterbos). Criminaliteit en een lage tewerkstellingsgraad besmetten de wijk die graag wil opleven. Het Brusselse Gewest subsidieert bijna het volledige budget van € 17 miljoen. Dat DWC helpt de wijk, maar toch voldoet het niet. “Het is een goed initiatief, maar de mensen hebben betere sociale woningen nodig”, zegt Anne Mertens, eerste mandataris van de Anderlechtse CD&V.

De Peterboswijk komt al enkele jaren negatief in de media. Jongeren werpen projectielen naar agenten, journalisten of gewone passanten, verhandelen drugs en de tewerkstelling bij de jeugd ligt historisch laag. De jongeren uit de buurt hebben maximaal een middelbaar diploma en 56% (2018) van de 18-tot-25-jarigen is werkloos. De wijk kent vele problemen. Een nieuw Duurzaam Wijkcontract moet die verhelpen.

DWC Peterbos start sociaaleconomische projecten, renoveert openbare ruimte en bouwt vastgoedprojecten. “De openbare ruimte bestaat uit grasvlaktes en parkeerplaatsen, waar inwoners enkel passeren. Dat draagt dus niet bij aan de levenskwaliteit van wijkbewoners. We willen dat buren elkaar hier graag ontmoeten”, vertelt Aline Goethals, projectcoördinator van DWC Peterbos. “Met sportfaciliteiten, een buurthuis en verenigingslokalen geven we de openbare ruimte van de sociale woonwijk een doel”, voegt ze toe.

“Niet wat de burgers nodig hebben”

Anne Mertens is eerste mandataris voor de Anderlechtse oppositiepartij CD&V en woont in Peterbos. “Op de eerste vergadering van de wijkcommissie over het DWC vroegen enkele inwoners of hun appartement eindelijk wordt gerenoveerd. Neen dus, maar dat is wel wat zij willen.” De sociale woningen zijn eigendom van huisvestingmaatschappijen Comencia en De Anderlechtse Haard.  Daarom mag het gewest niet ingrijpen. “Klopt, maar er is nog geen overleg met die partners. Die samenwerking is nodig. De maatschappijen knappen enkele gevels op, maar de mensen hebben interieurwerken nodig. De renovatie van enkel glas, kapotte chauffages of defecte liften zal hun leven verbeteren.”

© Sebastiaan Van Praet – Kapotte ramen worden vervangen door lakens

“Momenteel is er een plan om blok 9, het centrale appartementsgebouw, te renoveren, maar dat kost tien miljoen euro. Zelfs al zouden we deze gebouwen kunnen renoveren, hebben we daar niet genoeg geld voor. We krijgen zeventien miljoen euro voor dit project. Momenteel overleggen we wel met die maatschappijen om die renovaties te stimuleren”, reageert Goethals. Peterbos heeft niet alleen gerenoveerde gebouwen nodig. De werkloosheidsgraad is hoog en in de wijk is geen werkgelegenheid.

Werken voor een stabiele toekomst

“De begeleiding en tweetalige opleiding ontbreekt voor kleine kinderen. Daardoor krijgen ze problemen in het middelbaar of het hoger onderwijs. Velen eindigen zonder diploma”, vertelt Mertens. Elke Roex, schepen van Tewerkstelling en Nederlandstalige jeugd, bevestigt dit: “De jeugd groeit uitzichtloos op. De opleiding van jongs af aan ontbreekt, ze hebben geen voorbeelden om naar op te kijken en kunnen niet dromen. Ze worden hangjongeren, sommige belanden in slechte milieus. In de wijk zijn geen werkmogelijkheden, wat niet motiveert.” Het DWC bouwt ook een nieuw Franstalig kinderdagverblijf.

Zo’n 56% van de jongeren tussen 18 en 25 is werkloos. Dat is twintig procent hoger dan het gemiddelde in het Brusselse Gewest. Daar wil het wijkcontract aan helpen met Trajectoire Jeunes, een vrijwillig tewerkstellingsproject. Via een individueel en een collectief traject helpen ze de Peterbosjeugd aan een stabiele job. “We hebben een coach die de trajectvolgers begeleidt. In collectieve sessies leren we jongeren aan hoe ze cv’s maken, jobinterviews voorbereiden of andere skills leren. We begeleiden hen ook individueel bij de zoektocht naar opleidingen en jobs”, benadrukt Lofti Mostefa, coördinator van Trajectoire Jeunes.

Een chique Mercedes

De wijk staat bekend voor criminaliteit. Drugsgebruik en -handel zijn de grootste problemen, maar ook diefstallen. Anne Mertens kan dit bevestigen: “Mijn voorruit lag ook al in scherven op de grond. Het gebeurt te vaak. We vroegen de politie om iemand te laten patrouilleren, maar uit haar antwoord blijkt dat ik in een ‘no go-zone’ woon.”

Wanneer je langs gebouwen loopt, is het genoeg om eens te ruiken. “Hier wordt aan drugs gedaan. Dit is een sociale woonwijk en sommigen rijden met een chique Mercedes. Hoe is dat mogelijk? Ik ben hier ook kinesitherapeut en hoor van moeders dat hun zonen vastzitten in dat milieu. De gebruikers zijn er mentaal en financieel van afhankelijk, maar je moet hen laten beseffen dat dat niet kan”, voegt Mertens toe.

Voor jongeren die niet meer hebben dan een middelbaar diploma, is dat makkelijk geldgewin. “Ze verdienen meer dan op de arbeidsmarkt. Waarom zouden ze dan een klassieke job zoeken? Maar met Trajectoire Jeunes willen we zo veel mogelijk jongeren op het goede pad helpen”, meent Goethals.

Wat na 2023?

Het contract loopt tot 2023, maar eindigt echt in 2026. De fase tot 2023 dient om sociaaleconomische projecten en participatieve projecten uit te rollen. Trajectoire Jeunes en het buurthuis horen hierbij. De periode tot 2026, is de fase waarin de echte werken gebeuren. De sportfaciliteiten en het kinderdagverblijf zullen dan gebruiksklaar zijn.

De grootste zorg is de opvolging van de wijk. “Het startschot is gegeven. Enkele projecten krijgen vorm, maar er is meer participatie nodig. Het stadsbestuur en de projectcoördinators moeten de inwoners betrekken om betere projecten te krijgen. Dan moet de gemeente de beste projecten blijven voortzetten. Als dit niet gebeurt, stagneert de wijk opnieuw”, zegt Anne Mertens. “Dat klopt. De gemeente moet deze projecten dan leiden en financieren. Na het contract ligt de verantwoordelijkheid bij de gemeente Anderlecht”, voegt Goethals toe.