Kinderen mijnen mica in India. @Jan-Joseph Stok/ Terre des Hommes.

De lelijke waarheid achter onze make-up producten

De glinstering op je lippen, de gezonde glans op je wangen en je verzorgde nagels met een parelmoerglans. Er al eens bij stilgestaan waar al die glitters vandaan komen? Die schittering komt van het mineraal mica. Je staat er misschien niet bij stil, maar de meeste producten in je badkamerkastje bevatten dit mineraal. Een mineraal dat meestal niet kinderarbeidvrij gewonnen wordt.

Mica is een glanzend mineraal dat meestal gemijnd wordt door kinderen. Doordat mica hittebestendig, geleidend en glanzend is, zit het bijna overal in verwerkt. Van broodroosters tot auto’s. De grondstof wordt vooral gebruikt door de elektronica- en autosector, maar ook de beautysector maakt zijn handen er aan vuil. 25% van de afname van mica is bestemd voor de cosmetica-industrie.

Oogschaduw waarin mica is verwerkt © Siora18 Unsplash.com

De grootste producenten zijn India en Madagaskar. De mijnen bevinden zich ondergronds en kinderen van 5 tot 17 jaar ploegen dag in dag uit in de mijnen om stukken los te kappen. Andere kinderen verzamelen de rotsstukjes en sorteren ze. Daarna wordt het verwerkt tot een poeder en via tussenhandelaren komt het terecht bij cosmeticabedrijven waar het verwerkt wordt in bijvoorbeeld een oogschaduwpalette.

Erbarmelijke omstandigheden
In India hebben de provincies Jharkand en Bihar, in het oosten van India, de meeste micamijnen. Terre des Hommes is een internationale kinderrechtenorganisatie die zich inzet tegen de ernstige vormen van kindermisbruik zoals kinderarbeid, kindermisbruik en kinderhandel. Terre des Hommes schat dat er alleen al in deze twee gebieden ongeveer 20.000 kinderen werken. Een probleem dat doordringt tot onze toilettasjes.

De omstandigheden in de mijnen zijn erbarmelijk. Bijna 90% van de mijnen zijn illegaal en staan dus niet onder toezicht van de regering. Er is bijvoorbeeld kans op instorting, verder komt er fijnstof vrij dat ingeademd wordt door de kinderen.  Doordat er zoveel vraag naar mica is en doordat maar 10% van de mijnen legaal zijn, is het voor een cosmetisch bedrijf moeilijk om mica kinderarbeidvrij te verkrijgen.

Lush is een bedrijf dat ondervonden heeft hoe moeilijk het is om mica te kopen dat ethisch verantwoord is. Lush is een cosmeticabedrijf dat dierproefvrije en duurzame verzorgingsproducten maakt en verkoopt. Sinds 2018 zijn zij compleet vrij van natuurlijke mica. Sindsdien gebruikt het bedrijf synthetische mica en koopt het geen natuurlijke mica meer. Omdat het bedrijf waar Lush mica kocht, niet langer kon garanderen dat de mica kinderarbeidvrij verkregen werd.

De oplossing?
Synthetische mica is een alternatief voor natuurlijke mica en wordt gemaakt in een laboratorium. De synthetische variant veroorzaakt minder snel huidirritatie dan natuurlijke mica. In cosmeticaproducten kan natuurlijke mica alleen gebruikt worden als het verwerkt wordt tot een heel fijn poeder, waardoor er geen huidirritatie ontstaat. Synthetische mica is van zichzelf al heel glad en kan dus ook grover gebruikt worden in producten zonder dat het irritatie oplevert. Iets wat voor een cosmeticabedrijf als Lush een voordeel is.

Maar is het net meer kopen van natuurlijke mica wel de oplossing? Beate Stappers Karpinksa, Techinical Advisor Kinderrechten bij Terre des Hommes, vindt van niet. “Er is armoede in die gebieden en ze kunnen niets anders uit de grond halen dan mica, er is geen klimaat om landbouw te bedrijven en door ze te boycotten zullen ze zonder inkomen zitten,” legt Karpinska uit. “Als bedrijven zich terugtrekken, kan de situatie ook niet verbeterd worden voor de lokale bevolking.”

Wat is dan wel de oplossing?
Terre des Hommes stimuleert dialogen tussen bedrijven zoals, de lokale bevolking en de lokale overheden om zo de werkomstandigheden voor e volwassen in de mijnen te verbeteren. Bedrijven moeten precies weten waar hun mica gemijnd wordt en of er kinderarbeid aan te pas komt. Ze moeten ook hun verantwoordelijkheid nemen. “Er moet meer inspectie komen, de lonen moeten omhoog en de arbeidsomstandigheden moeten verbeteren,” zegt Karpinksa. “De lonen van de volwassenen moeten verhoogd worden zodat hun kinderen naar school kunnen gaan. Nu werken de kinderen mee in de micamijnen om zo een bijdrage te leveren aan het gezinsinkomen.”

Maar het is makkelijker gezegd dan gedaan. “Er moeten niet alleen meer scholen zijn, er moeten ook leerkrachten komen en de kinderen moeten veilig naar school kunnen,” vervolgt Karpinska. “Lokale ideeën moeten gesteund worden. Zo zijn er bijvoorbeeld moeders die op kinderen willen passen terwijl andere moeders gaan werken.”

Een meisje dat naar school kan gaan (c) Nikhita S Unsplash

RMI
Het Responsible Mica Initiative (RMI) is een voorbeeld van zo’n dialoog. RMI is een internationale organisatie die tegen 2022 een bevoorradingsketen van 100% natuurlijke en verantwoordelijke mica wil ontwikkelen. Het zijn voornamelijk cosmeticabedrijven die de handen in elkaar slaan. Het doel van deze organisatie is de bevoorradingsketen transparant maken en de wetgeving veranderen zodat er menswaardige werkomstandigheden voor de mijnwerkers worden gecreëerd. Grote bedrijven zoals Chanel en L’Oréal werken al mee.

Toch heeft Lush er bewust voor gekozen om voortaan synthetische mica te gebruiken. In hun standpunt laat het bedrijf weten dat er geen transparantie was in de leveringsketen. Lush kon dus geen garantie krijgen dat de natuurlijke mica kinderarbeidvrij gemijnd werd. Toen het bedrijf besloot over te stappen was er niet hetzelfde bewustzijn rond mica zoals dat de afgelopen jaren wel het geval was. Het bedrijf zegt maar een kleine speler te zijn en kocht meestal maar een kleine hoeveelheid mica op. Daardoor had het bedrijf niet de koopkracht om hetzelfde effect te kunnen hebben.

Lush zegt wel een voorstander van het initiatief te zijn ook al zijn ze zelf geen lid van de organisatie. “Het is een langzaam proces,” zegt Karpinska. “Maar onze resultaten zijn positief. Er zijn meer scholen en er gaan ook meer kinderen naar school.” Toch is het einde nog lang niet in zicht, maar het begin werd gemaakt.