(c) Morgane Lemiengre

“Mijn lichaam trok aan de alarmbel”

Vicky (45) heeft 21 jaar hard gewerkt in het onderwijs. Daarnaast heeft ze nog een fulltime bezigheid met twee kinderen, een combinatie die naar haar idee prima moest kunnen. Klagen over de hoge werkdruk? Nee, dat stond niet in haar woordenboek. Tot ze twee jaar geleden compleet verrast werd door een burn-out die volgens haar psycholoog in de categorie “zeer ernstig” viel. 

Ze had alle signalen die haar lijf en hoofd gaven compleet genegeerd. Inmiddels is ze langzaam aan het herstellen en probeert Vicky een nieuwe versie van zichzelf te zijn.  “De oorzaak van mijn burn-out was een opeenstapeling van professionele tegenslagen, te hoge werkdruk, onbegrip van oversten en collega’s met daar bovenop mijn taken thuis. Mijn lichaam trok aan de alarmbel, want ik werd zowel fysiek als mentaal tot het uiterste gedreven. Ik had last van mijn rug en nek. Bovendien had ik regelmatig hoofdpijn. Al die zaken samen zorgden ervoor dat ik als een kaartenhuisje ineen stortte. Achteraf gezien kon ik misschien wel de burn-out voorkomen, maar ik negeerde al mijn klachten waardoor ik geen enkel idee had dat er een burn-out op de loer lag.”

Volgens Lode Godderis, professor in Arbeidsgeneeskunde, verbonden aan de KU Leuven,  is dat niet verrassend. “Het is mogelijk om een burn-out te voorkomen. Eigenlijk ontstaat een burn-out door chronische stress. Drie tot zes maanden duurt dat ongeveer, alvorens een burn-out zich eigenlijk ontwikkelt. Wie een burn-out heeft, is vaak emotioneel en mentaal uitgeput en voelt zich minder in staat om zijn of haar werk uit te voeren. Maar dat hangt af van persoon tot persoon.”

Onevenwicht

Bij Vicky was het niet zomaar een burn-out. Ze werd zelfs binnengebracht op spoed. ”De dokters ontdekten symptomen van een hersenbloeding. De dokter kwam bij mij op de kamer en zei dat ik verplicht moest rusten of dat het anders nog veel slechter kon aflopen.” Voor Vicky was dat het signaal om de knop om te draaien en aan zichzelf te denken. Ze kon niet meer gaan werken en wilde zelf niet meer uit haar bed komen. “Ik moest mij realiseren dat ik voor mezelf moest zorgen en dat werken geen optie was. Op maandagochtend heeft mijn man de school opgebeld en uitgelegd dat het gewoon niet meer ging.” 

“De burn-out heeft me veel doen inzien, het is een hele waardevolle levensles”

Het verhaal van Vicky klinkt de professor bekend in de oren: “Wat je ziet bij mensen die een burn-out hebben, is dat er een onevenwicht ontstaat tussen werk en privé. Mensen met burn-out zijn vaak heel erg belast met zaken waarvan zij vinden dat ze er niet goed in zijn, of niet graag doen. Dat kost heel veel energie, de tank raakt leeg en er ontstaat een probleem bij de werknemer.” 

Vicky is tien maanden thuis geweest, maar ze wou eigenlijk al na acht maanden terug gaan werken. “Ik voelde me goed, zat vol nieuwe energie en wou opnieuw aan de slag. Waarop ik opnieuw een slag in m’n gezicht kreeg. Ik kreeg van mijn baas te horen dat het niet paste om terug te komen en ik pas in september bij de aanvang van het nieuwe schooljaar opnieuw welkom was. Een tip die ik zou meegeven: gun jezelf tijd. Voor mij viel dit niet mee; ik deed alles altijd zo snel en efficiënt mogelijk in mijn leven, dus ook deze burn-out moest maar zo snel mogelijk afgelopen zijn. Ik heb geleerd dat het echt niet zo werkt.”

Nieuwe uitdaging

De eerste weken van haar burn-out deed Vicky niet veel. Ze sliep veel en daarnaast ging ze ook één keer per week naar een psycholoog. “Uit enkele tests bleek dat mijn burn-out zeer ernstig was. Door de relaxatietherapie bij de psycholoog kon ik veel rustiger in het leven staan. Ik leerde mezelf opnieuw kennen. Ik dacht dat ik alles wel wist, maar mijn bezoeken aan een psycholoog hebben mijn ogen geopend.” Ze besloot om een nieuwe levensstijl aan te nemen en zichzelf minder druk op te leggen. ”Nu durf ik sneller zeggen: ‘vandaag lukt het niet, maar morgen proberen we het gewoon opnieuw.’ Dat is een houding die voor mij nog steeds ongewoon is.”

(c)Morgane Lemiengre – Vicky heeft zich gestort op haar nieuwe passie mode.

“Ik probeer nog steeds mijn relaxatieoefeningen toe te passen als ik in een stressvolle situatie kom. Vaak moet ik mezelf erop attent maken dat ik niet in oude patronen terugval en op tijd ontspan, want hervallen in een burn-out is snel gebeurd. In de periode dat ik thuis was, ben ik beginnen nadenken om van mijn passie mijn job te maken. Samen met een vriendin ben ik een boetiek gestart met dameskledij en accessoires. Hierdoor heb ik mijn gedachten kunnen verzetten en kan ik me nu focussen op een nieuwe uitdaging.”

In de periode dat ik thuis was, ben ik beginnen nadenken om van mijn passie mijn job te maken

In de behandeling van een burn-out gaat het in eerste instantie over het opnieuw op peil brengen van het energieniveau door dingen te doen die je graag doet, zo zegt professor Godderis. “Daar heb je inderdaad vaak coaching en psychologische ondersteuning voor nodig. Psychologen kijken dan wat er het meeste energie kost of met andere woorden hoe de burn-out is ontstaan. Dat is één deel van de behandeling. Daarnaast is het ook belangrijk om de oorzaak aan te pakken, dan spreken we vooral over de oorzaken op het werk, maar soms ook de thuissituatie. Als die niet aangepakt worden, kan er een herval optreden.”

Taboe

“Ik heb mezelf opnieuw leren kennen, maar ook mijn grenzen herontdekt. Want niemand kan jouw grenzen aangeven, alleen jijzelf”, zegt Vicky. “Het is dus belangrijk dat je luistert naar je lichaam. Ik weet dat ik een perfectionist ben en daar liep het bij mij fout. Durf te veranderen. Je hebt een burn-out, dan weet je dat er iets zal moeten aanpassen. Niet iedereen zal begrip hebben en het is eng om zekerheden op te geven, maar als het nodig is om weer gelukkig te zijn, dan moet je dat doen! Daarnaast heb ik m’n sociaal leven weer opgekrikt en ben ik opnieuw meer aan het genieten van het leven.”  

“Ik dacht dat ik alles wel wist, maar mijn bezoeken aan een psycholoog hebben mijn ogen geopend”

Voor Vicky was het vooral vervelend dat er zo weinig over gepraat werd. Het is volgens haar een soort taboe. “Er ligt wel af en toe wat lectuur in de leraarskamer in verband met het thema, maar er is nog steeds veel onwetendheid en onbegrip. Ik vind het zelf ook lastig om op het werk te vertellen dat ik een burn-out heb gehad. Ik ben vaak bang dat men een burn-out ziet als zwakte, terwijl het eigenlijk een resultaat is van juist té sterk zijn, keihard werken en altijd over je grenzen heen gaan. Ik heb ook een andere functie op mijn werk gekregen die een stuk lichter is. Daardoor voel ik me nu sterker dan voor mijn burn-out.”

De uitleg van Vicky klinkt logisch voor Godderis . “Bij mensen die door hun burn-out van werk veranderd zijn of een nieuwe functie hebben gekregen, zie je dat ze die burn-out als een soort litteken met zich meedragen. Anderzijds helpt dat je ook wel om de rest van je leven sterker in je schoenen te staan. Je bent over de grens gegaan, dus dat betekent dat mensen veel sneller weten wanneer de grens bereikt wordt. En juist dat beschermt hen tegen een nieuwe burn-out.”

*Vicky is een schuilnaam.