“Ik blijf strijden voor mijn plaats in de wereld terwijl ik met de beide voeten op de grond blijf staan”

Juan Haj Hamo (foto)

Juan Haj Hamo is een vluchteling uit Syrië die momenteel bijna vier jaar in ons land is. Na een gevaarlijke en lange reis wist hij zich te settelen in België. Zijn familie en vrienden moest hij achterlaten, een hartverscheurende keuze. In één jaar tijd wist hij Nederlands onder de knie te krijgen. Juan studeert Sociaal Werk aan hogeschool Vives en woont zelfstandig, daarnaast volgt hij ook stage in het OCMW van Kuurne en Harelbeke. Hij geniet van de kleine dingen in het leven.

Hoe zag je leven eruit voor de problemen in Syrië zich ontwikkelden?

“Ik woonde in een klein dorp genaamd Afrin, zo’n 60 kilometer verwijderd van Aleppo in Syrië. In mijn geboortedorp studeerde ik algemeen secundair onderwijs en behaalde mijn diploma. Daarna vertrok ik naar Aleppo waar ik twee semesters businessmanagement studeerde aan de universiteit. Wanneer de oorlog zich ontwikkelde in Syrië was ik genoodzaakt om mijn studies neer te leggen door de moeilijke omstandigheden.”        

Wanneer kwam het besef dat je moest vluchten?

“Na een jaartje universiteit in Aleppo gevolgd te hebben zat ik twee jaar thuis, ik kon helemaal niks doen. Het was te gevaarlijk om te studeren of om te werken, de kans was groot dat je werd beschoten of vermoord. Omdat ik net 18 jaar oud was, bestond de kans dat ik verplicht in legerdienst zou moeten treden, en dat zag ik niet zitten. Ik besefte dat ik nog niet klaar was om te sterven, en daarbij kwam het besef dat ik moest vluchten naar het buitenland.”

Viel jouw keuze niet hard bij vrienden en familie?

“Het was een zeer moeilijke beslissing. Ik heb mijn familie, ouders en beste vrienden moeten achterlaten. Ik wist toen al dat ik het zeer moeilijk ging hebben. Je vertrekt naar de duisternis, je weet niet wat je zal tegenkomen en waar je uiteindelijk zal belanden. Gelukkig heb ik nog regelmatig contact met mijn ouders via Skype. Oude vrienden hoor ik af en toe via Facebook maar verder niets. De internetverbinding in Syrië is niet altijd optimaal door de slechte infrastructuur. Ik ben nu bezig met een nieuw leven op te bouwen en daarbij horen ook nieuwe vrienden. Voor mij is een leven zonder vrienden niks waard.”

Hoe ben je uiteindelijk terechtgekomen in België?

“Mijn dorp ligt vlak naast de Turks-Syrische grens. De eerste stap was de lange wandeling van mijn geboortedorp tot over de grens van Turkije. De tocht duurde ongeveer vier uur en was door onherbergzaam terrein. Toen ik eindelijk een Turks dorpje bereikte, nam ik de bus naar Izmir, een toeristische trekpleister aan zee en een van de grootste steden van Turkije. In Izmir kwam ik via een vriend in contact met een zogenaamde makelaar, met andere woorden een mensensmokkelaar. Ik vertelde hem dat ik de oversteek naar Griekenland wilde maken, ik moest echter wel 1500 euro betalen. De mensensmokkelaar verzekerde me dat de oversteekboot groot genoeg en veilig zou zijn, dus ik was gerust. Twee dagen na mijn eerste contact met de mensensmokkelaar bevond ik me in een grote groep die op weg was naar de vertrekplaats waar de boot lag. Daar was een gewapende man die iedereen verplichtte om direct in de boot te stappen. Wie niet durfde, werd ter plaatse neergeschoten. Toen ik de boot zag stond mijn hart stil, het rubberen gevaarte was vijf meter lang en drie meter breed. De boot was voorzien om zeven mensen comfortabel te plaatsen. We waren met 60.”

“Na de boottocht van vijf uur, waarop ik doodsangsten uitstond, bereikten we het eerste eiland van Griekenland.  Ik trok mijn schoenen aan, want zonder geloofde ik beter te kunnen zwemmen mocht de boot kapseizen. We meerden aan en zochten zo snel mogelijk het dichtstbijzijnde politiekantoor in Mitalini om ons aan te melden. De politie verwees ons direct naar het asielcentrum van het eiland, zo’n 60 kilometer verderop. Het jammere was dat we de tocht weeral moesten wandelen, we waren ongeveer een dag onderweg. Daar werden we alweer doorverwezen naar een vluchtelingenkamp zonder keuken, sanitaire voorziening of stromend water. We sliepen met 16 mannen in een tent op een kartonnen vloer. We bleven ’s nachts dicht bij elkaar op zoveel mogelijk warmte te kunnen bewaren.”

“Na een week kregen we papieren dat ons zes maanden lang toegang verleende tot Griekenland. We vertrokken met de boot van Mitalini naar Athene om daar een makelaar te zoeken om ons te helpen. Na twee maanden zoeken vond ik een makelaar die valse papieren voor me wilde maken. Ik kreeg een vals paspoort waarmee ik het vliegtuig naar Frankrijk kon nemen. Toen ik de luchthaven van Athene bereikte, verwachtte ik ieder moment politie die me zouden inrekenen. Ik was in extase toen het vliegtuig in Frankrijk daalde en landde in Parijs. Ik belde een taxi naar het station om richting België te komen. Eenmaal in België heb ik me toen direct aangemeld om asiel aan te vragen, en zo geschiedde het.”

Hoe lang duurde het vooraleer je de Nederlandse taal machtig was?

“Ik ben nu ongeveer drie jaar en zeven maanden in België. Vanaf het moment dat ik aankwam wist ik dat ik Nederlands moest leren om mezelf uit de nood te helpen. Mijn moedertaal is Koerdisch, daarnaast spreek ik nog Arabisch en Engels. In het volwassenenonderwijs kon ik een taalmodule Nederlands volgen. Ik ben blij dat ik deze keuze zo snel heb gemaakt. Het duurde een jaartje tot ik taalniveau B2 behaalde, een minimum om goed te kunnen communiceren.” 

Wat heb je ondertussen al gestudeerd in België?

“Na een jaar Nederlandse les gevolgd te hebben in het volwassenenonderwijs besloot ik me te storten op een nieuwe roeping. Omdat ik graag bezig ben met mensen en de actualiteit probeerde ik Journalistiek te studeren aan Howest Kortrijk. Na twee semester bleek toch dat mijn taalniveau nog niet helemaal op punt stond dus besloot ik om ermee te stoppen. Ik heb geen spijt dat ik die keuze gemaakt heb. Ik heb er vrienden aan overgehouden en dat is het belangrijkste. Momenteel volg ik Sociaal Werk aan hogeschool Vives in Kortrijk. Nu zit ik in het tweede semester en alles verloopt goed tot nu toe.”

Welke geloofsovertuiging heb je?

“Ik ben een moslim maar praktiseer het geloof totaal niet. Mijn ouders en familie zijn overigens ook geen praktiserend moslim. Eigenlijk interesseert religie en geloof me niet ontzettend hard, het kan me gestolen worden. Het enige waarin ik probeer te geloven is de goedheid van de mens. Ik geloof dat als je goed contact hebt met mensen en vrienden je er veel meer steun uit kan halen dan eenieder welke geloofsovertuiging dan ook. Karma is wel iets waarmee ik bezig ben, ik geloof dat mijn goede daden ook goede gevolgen zullen hebben.”

Was het moeilijk om je aan te passen aan de Vlaamse manier van leven?

“Uiteraard, zeker als je van een land uit het Midden-Oosten komt. Je kent niemand, je kent het land niet, je kent de mensen niet. het was moeilijk om een weg te vinden. Dankzij de sociale instellingen en organisaties kon ik langzaamaan mijn weg vinden in België. Dat heeft me veel geholpen om de juiste richting te vinden. Mijn Vlaamse vrienden helpen me ook goed vooruit in mijn integratie. Ik ben blij dat ik de keuze maakte om zo snel mogelijk Nederlands te leren.”

Was het eenvoudig om zelfstandig te gaan wonen?

“Dat was eigenlijk een van de moeilijkste zaken om te regelen hier in België. Toen ik in bezit was van mijn verblijfsvergunning moest ik van het OCMW zelf een woning zien te vinden. De drang was groot om wat onafhankelijkheid op te bouwen, en dat verlangde het OCMW ook. Ik heb ongeveer een drietal maanden overal waar mogelijk een woning gezocht, het maakte me zelf niet uit in welke provincie ik zou wonen. Het enige wat ik wenste was een warm nest met een dak boven mijn hoofd. Na drie maanden vruchteloos te zoeken heb ik via-via een Belg leren kennen die me wilde helpen met de zoektocht. Na nog enkele weken speurwerk verricht te hebben vond ik een woning in Kuurne waar ik tot op de dag van vandaag woon.”

Voel jij je geaccepteerd in Vlaanderen?

“Soms wel soms niet, al te zien welke situatie en wat je meemaakt. Voor iemand die uit een ander land en volledig andere cultuur komt is het niet gemakkelijk om je aan te passen. Ik had het gevoel dat ik niet direct geaccepteerd was, maar dat begreep ik wel. Het vertrouwen winnen van iemand is zeer moeilijk, zeker als je de taal nog niet machtig bent. Toch heb ik het gevoel dat ik mijn weg snel gevonden heb in België. Dat komt waarschijnlijk door het feit dat ik zo snel mogelijk werk maakte van een nieuw leven in veiligheid. Ik begon bij mijn aankomst direct met een taalcursus en ben sindsdien onafgebroken aan het studeren. Het is belangrijk om zelf te werken aan het gevoel van acceptatie, het is zeer complex.”

Welke belangrijke levenslessen zou je meegeven aan anderen?

“Eigenlijk heb ik heel veel geleerd de laatste 5 jaar. Het leven is niet gemakkelijk, je moet altijd je best blijven doen. Zonder doorzettingsvermogen en levenslust is het moeilijk om verder te blijven gaan, niet enkel voor een vluchteling maar voor iedereen. Ik heb vaak het gevoel gehad dat het genoeg was geweest, ik wilde de brui aan het leven geven maar ik deed het niet. Ik blijf strijden voor mijn plaats in de wereld terwijl ik met de beide voeten op de grond blijf staan. Gaat het vandaag niet goed, dan zien we wel hoe het morgen is. Als je jezelf openstelt voor het leven zullen er zich altijd kansen blijven voordoen. Je bepaalt zelf hoeveel deuren je opent in het leven. Mijn beste tip is dat je moet blijven doorzetten, je mag nooit opgeven. Voor elke situatie is er een oplossing, dat heb ik de afgelopen 5 jaar wel geleerd.”

Heb je ergens spijt van in het leven?

“Ik mis mijn land, mijn familie en mijn vrienden ontzettend hard. Toch kan ik niet zeggen dat ik spijt heb van mijn keuze om te vluchten. Mocht ik nu nog steeds in Syrië zijn zou de situatie vandaag zeker niet beter zijn. Er is oorlog, armoede en terrorisme dus ik betwijfel of ik nog steeds in leven zou zijn. Ondanks het feit dat ik alles en iedereen moest achterlaten heb ik nergens spijt van. Sommigen zouden me nu kunnen bestempelen als een egoïst, maar wanneer je zelf in zo’n situatie verkeert, zal je mijn keuzes wel begrijpen. Nu heb ik goede vrienden gemaakt waaruit ik veel steun kan halen als ik het moeilijk heb. Bij vrienden die zelf vluchtelingen zijn, kan ik terecht met problemen gerelateerd aan vluchten, en bij Belgische vrienden kan ik terecht om me wegwijs te maken in hun land.”

Hoe kijk je naar de huidige vluchtelingencrisis?

“Dat is eigenlijk dikke miserie. Ik denk dat de media ook een grote rol spelen in dit verhaal. Jammer genoeg is de berichtgeving over vluchtelingen niet positief wanneer je de krant leest of het journaal bekijkt. Volgens sommige media is alles de schuld van de vluchtelingen. Volgens mij is het belangrijk om te focussen op de ambities en de toekomstdromen van vluchtelingen. Er zijn  veel mensen in mijn omgeving, ook vluchtelingen, die supergemotiveerd zijn om hun weg te vinden en om zich aan te passen. En dat terwijl de levenssituatie van die mensen allesbehalve gemakkelijk is. Ik denk dat de samenleving iets meer medelijden moet tonen aan de vluchteling, dat zou de integratie ook ten goede komen.”

Waarmee hou je jezelf nu bezig in België?

“Zoals ik zei studeer ik Sociaal Werk aan hogeschool Vives in Kortrijk. Daarnaast volg ik twee dagen per week stage in het OCMW van Harelbeke en Kuurne. Ik ben er actief als begeleider in diversiteit. Alle nieuwkomers en vluchtelingen die hulp nodig hebben van het OCMW komen bij mij terecht. Die hulp kan van alles zijn, papieren invullen, kinderen inschrijven in een school, een woning regelen enzovoort. Ik verwijs mensen ook door naar organisaties die hen kunnen helpen met bepaalde zaken. Eigenlijk wijs ik de nieuwkomers de juiste weg om een goede en snelle integratie te garanderen. Ik doe het heel graag en hoop dat ik er later kan werken. Op die manier kom ik veel in contact met mensen met hetzelfde lot als ikzelf. Als vluchteling zijnde kan ik me veel beter verplaatsen in hun situatie dan een Belgische OCMW-medewerker. In mijn vrije tijd kan je me vaak terugvinden in de fitness. Daarnaast voetbal ik ook bij een ploeg van een bedrijf waar ik in de zomer een vakantiejob deed. Ik heb hier en daar ook nog een paar vrienden waarmee ik kan afspreken voor een gezellige babbel.”

Wat zijn je toekomstdromen?

“Ik ben eigenlijk niet zo ambitieus. Het enige dat ik wil is veiligheid, een diploma en een goede job om eventueel een gezinnetje te starten. Mijn familie betekent ook veel voor me, hopelijk kunnen ze op een dag ook naar België komen om samen met mij te leven. Mijn dromen zijn waarschijnlijk niet veel anders dan die van andere mensen van mijn leeftijd.”