©Joke Couvreur - Hanne Mareels geeft toe dat een lach op haar gezicht soms geforceerd is.

“Er is niets mooiers dan dat men mij als een volwaardige collega beschouwt” – Autisme in het werkveld

Uit een studie van vzw Steunpunt Expertise Netwerken blijkt dat slechts 6 tot 12% van de personen met autisme een voltijdse job heeft, terwijl 49% personen met een beperking wel een baan heeft. Vooral jongeren zijn hier het slachtoffer. Hanne Mareels (22) heeft autisme, ze getuigt over de moeilijke zoektocht naar een job. “Het is belangrijk dat werkgevers op de hoogte worden gesteld hoe je het beste met autisme kunt omgaan, want enkel zo kunnen wij sneller een job vinden die bij onze talenten aansluit.”

Ongeveer 1 op de 161 personen wordt geboren met een autismespectrumstoornis (ASS). In Vlaanderen zijn dat zo’n 42.000 mensen die lijden aan deze ongeneselijke stoornis. Bij elke persoon zal de ontwikkeling van autisme zich op een andere manier uiten. Een constante bij autisme is wel dat het zorgt voor problemen met hun communicatie, sociale interactie en hun inlevingsvermogen. Dat komt omdat de hersenen informatie op een andere manier verwerken. Met als gevolg dat mensen met ASS het niet altijd gemakkelijk hebben om hun weg te vinden in de samenleving.

Beperking wordt troef
“Autisme op de werkvloer is een zwaar onderschat probleem”, zegt Patsy Steen van kinderdagverblijf ‘Balou’. Patsy Steen staat er met het kinderdagverblijf om bekend om mensen met autisme op te leiden. Volgens haar worden mensen met autisme vaak ondergewaardeerd op gebied van leervaardigheden en intelligentie. Maar bij het plannen, omgaan met deadlines, druk en sociaal contact wordt er te veel van hen verwacht. Als personen met autisme het gevoel hebben dat ze niet voldoen aan de verwachtingen van personen dan kunnen er spanningen ontstaan.

“Het zou een zonde zijn als talenten niet optimaal benut worden op de arbeidsmarkt. Met de juiste ondersteuning en begeleiding, kunnen personen met autisme zich ontplooien tot zeer productieve en loyale werknemers.” – Patsy Steen, werkgever Hanne Mareels

“Een werknemer met autisme is een meerwaarde voor elk bedrijf. De focus zou niet langer mogen liggen op de beperking van de persoon, maar de talenten en vaardigheden moeten extra in de verf gezet worden”, zegt ze. Een gevolg hiervan is een positief beeld van autisme. Oog voor detail, zeer goede concentratie en stiptheid zijn slechts enkele van deze talenten. Sommige mensen met autisme kunnen zeer nauwkeurig werken, anderen zijn heel handig met een computer of kunnen goed schrijven. “Het zou een zonde zijn als talenten niet optimaal benut worden op de arbeidsmarkt. Met de juiste ondersteuning en begeleiding, kunnen personen met autisme zich ontplooien tot zeer productieve en loyale werknemers.”

Hanne Mareels: “Het was een lange zoektocht, maar het is dankzij de steun en hulp van mijn werkgever en collega’s dat ik deze job met veel liefde kan doen.”

Een individu met autisme is slechts een individu. Er bestaan zo veel varianten dat elke persoon met autisme een totaal ander leven leidt. Wat personen met autisme wel gemeenschappelijk hebben, is de moeilijke zoektocht naar een goede job. Eén van die personen is Hanne.

Hanne getuigt: “Autisme kan ik vergelijken met 10 radio’s die tegelijk afspelen op verschillende zenders met de volumeknop op zijn maximum. Een overvloed aan informatie stroomt mijn hoofd binnen. Doordat mijn hersenen dat niet kunnen filteren ontstaat er overprikkeling.” Hanne wist sinds haar drie jaar dat ze anders was dan andere kinderen. Hoe ouder ze wordt hoe moeilijker het voor haar wordt om te accepteren dat ze zich meer moet inzetten om iets te bereiken en dat ze ‘normale’ zaken zoals bijvoorbeeld autorijden nooit zal kunnen doen. “Het zal nog wel even duren voor ik autisme echt een plek heb gegeven. Ik ben een heel sociaal persoon, maar vanbinnen zullen de mensen niet zien hoe hard ik moet knokken om ‘normaal’ over te komen.” Haar zoektocht naar een goede job die bij haar past, verliep erg moeizaam. “Het was een lange zoektocht, maar het is dankzij de steun en hulp van mijn werkgever en collega’s dat ik deze job met veel liefde kan doen.” Hanne is erg gelukkig als vrijwilligster bij kinderdagverblijf ‘Balou’. Het kinderdagverblijf staat erom bekend om mensen met autisme op te leiden, dus de werknemers weten hoe ze moeten omgaan met autisme. “Ik krijg vaak complimenten omdat ik erg goed met kinderen overweg kan en dat ik een meerwaarde ben voor hun team. Er is niets mooiers dan dat men mij als een volwaardige collega beschouwt. En dat geeft een boost aan mijn zelfvertrouwen.”

Volgens Hanne ontstaan er vaak misverstanden die kwetsend zijn omdat autisme iets is wat je niet ziet. Er wordt vaak te veel verwacht van hen, terwijl ze net iets rustiger aangepakt moeten worden. “Het is belangrijk dat werkgevers op de hoogte worden gesteld hoe je het beste met autisme kunt omgaan, want enkel zo kunnen wij sneller een job vinden die bij onze talenten aansluit.” Ze hoopt dat haar getuigenis sensibiliserend werkt.

Vlaams Actieplan Autisme

Toch probeert de Vlaamse Regering hier iets aan te doen.  Vlaams minister van Welzijn Jo Vandeurzen (CD&V) stelde een Vlaams Actieplan Autisme op, dat zich in 2018 en 2019 zal ontplooien. De Vlaamse regering maakt voor het actieplan jaarlijks 800.000 euro vrij. Het plan heeft twee grote doelen: mensen met een autismespectrumstoornis (ASS) meer kansen geven in het dagelijkse leven en de levenskwaliteit verhogen door de ondersteuning van mensen in hun omgeving te verbeteren.

Een deel van het geld gaat naar het verhogen van de kennis over autisme. Zo krijgt de Vlaamse Vereniging Autisme (VVA) een subsidie van 52.000 euro om meer ‘inleefsessies’ te organiseren. Daarbij zullen duo’s, bestaande uit een persoon met autisme en iemand uit de omgeving, voorlichting over autisme geven in scholen of bedrijven. Volgens het VVA wordt autisme tegenwoordig meer vastgesteld omdat de denkstijl in onze huidigewereld lastiger zou zijn. Rolpatronen van werknemer en werkgever zijn voortdurend aan verandering onderhevig. Ook aan de vier centra voor ontwikkelingsstoornissen in Gent, Antwerpen, Brussel en Leuven wordt 900.000 euro extra budget gegeven. Een forse uitbreiding van de capaciteit is nodig, omdat kinderen die er voor een diagnose aankloppen, nu al snel een jaar moeten wachten voor ze aan de beurt komen.