Waar rook is, is een waterpijp

Shishabars zijn er over het hele land te vinden, maar zo’n bar moet aan heel wat regels voldoen. Daarnaast bestaat een groot misverstand over de schadelijkheid van de waterpijpen die er gerookt worden.

Sinds 1 juli 2011 geldt het rookverbod in België. Dat wil zeggen dat het zonder uitzondering verboden is om tabak, producten op basis van tabak of soortgelijke producten te roken op gesloten plaatsen die toegankelijk zijn voor het publiek. Klanten mogen wel nog op het terras roken op voorwaarde dat minstens een van de zijden volledig open is. Het is dus niet voldoende om de vensters van een gesloten lokaal te openen.

In een aparte rookkamer mag er ook nog gerookt worden, indien dat lokaal voldoet aan een aantal  installatievoorwaarden:

  • Het lokaal moet afgesloten zijn door muren en de deur moet steeds gesloten blijven.
  • Het lokaal mag hoogstens 25% van de totale oppervlakte van een zaak in beslag nemen.
  • Het lokaal moet een rookafzuigsysteem hebben.
  • In het lokaal mogen geen dranken of voeding geserveerd worden.
  • Geen enkele dienst mag worden aangeboden in het lokaal(bv. televisie, kansspelen, automaat, …)

Niks speciaals

Ook shishabars vormen geen uitzonderingen. Een shishabar is dus zoals een gewoon café, waar de waterpijp enkel mag gerookt worden op het terras of in een aparte ruimte. Daar ligt net het probleem. Een shishabar is meestal één grote rookkamer, die doorgaans veel ruimer is dan die wettelijke 25% van de totale oppervlakte. Soms staan in die rookruimtes ook televisies, is er een discobar, wordt er drank geserveerd en is er geen ventilatie: allemaal zaken die tegen het rookverbod ingaan.

De tabak in de shishapijpen, ‘tabamel’, moet ook aan dezelfde normen voldoen als de normale tabak. Dat houdt een gezondheidswaarschuwing in en het is ook verboden voor min 16-jarigen. Zo’n ontradende foto zie je nooit bij de waterpijpen, omdat die tabamel meestal geïmporteerd wordt uit andere landen.

Het team Tabaks- en Alcoholcontroles binnen de FOD Volksgezondheid bezocht vorig jaar 189 shishabars. Dit jaar tijdens de eerste drie kwartalen bezochten ze er ook al 148 en de resultaten zijn schokkend. Zeven op de tien bars zijn niet in orde. Paul Van den Meerssche, hoofd van Tabaks- en Alcoholcontroles, zegt aan De Standaard dat de naleving van het rookverbod over het algemeen verslechterd en dat de shishabars daar de oorzaak van zijn.

“Een uur waterpijp komt overeen met 100 sigaretten roken.”

Ongezond misverstand

Dat die inbreuken op het rookverbod bestaan, vinden klanten minder erg in een shishabar omdat onder hen nog altijd een groot misverstand bestaat over de schadelijkheid van een waterpijp. Veel mensen denken dat er geen tabak inzit, maar dat blijkt een verzinsel. Tabamel is een mengeling van ongeveer 30% tabak en 70% melasse, een nevenproduct van suiker. Dat mengsel wordt opgewarmd door kooltjes en vervolgens gaat de rook door water, vooraleer de gebruiker het inademt.

Tabakoloog Els Bosh van Tabakstop verduidelijkt dat een waterpijp gevaarlijk is voor de gezondheid: “Bij het roken van een waterpijp, wordt de rook door een reservoir geleid en via een lange slang opgezogen. Hierdoor moet je heel sterk inhaleren en bereikt de tabaksrook dus dieper de longen. Een uur waterpijp komt overeen met 100 sigaretten roken.”

Haar collega-tabakoloog Brenda Himpe vermoedt dat de reden voor het misverstand dat waterpijpen wel gezond zijn, bij de onwetendheid van de consument ligt: “Omdat een waterpijp weldegelijk tabak bevat, is het even schadelijk als een gewone sigaret. Een E-sigaret bevat geen tabak, maar wel een vloeistof en dat is minder schadelijk en ik denk dat de meeste rokers de waterpijp verwarren met de E-sigaret. Ik raad het volledig af.”

In veel van de shishabars ligt de CO-capaciteit heel hoog door de rook. De norm voor de bescherming van het personeel ligt op 20 ppm (‘deeltjes per miljoen’), maar in veel gecontroleerde shishabars door FOD Volksgezondheid, lag de concentratie op meer dan 200 ppm. Een vertienvoudiging dus. Dat zorgt voor problemen want dan verhoogt het risico op kortademigheid en hoofdpijn. Voor wie langer dan drie uur in een ruimte met 400 ppm CO verblijft, kan dit zelfs levensbedreigend zijn.